Enjeksiyon
Enjeksiyon (İng. injection; Lat. inicere içeri atmak), bir ilacın ya da sıvının iğne aracılığıyla vücut dokularına verilmesidir.
Etimoloji
Latince inicere (içeri atmak) fiilinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Uygulama yolu, emilim hızını ve etkinin başlama süresini belirler.[1] Damar içi uygulamada ilaç doğrudan dolaşıma karışır ve etki anında başlar. Kas içi uygulamada emilim, kasın kanlanmasına bağlıdır ve dakikalar içinde gerçekleşir. Deri altı uygulamada emilim daha yavaştır. Bu farklar, acil durumlarda yol seçimini belirler; anafilakside adrenalin kas içine, uyluğun dış yan yüzüne uygulanır, çünkü bu bölgede emilim en hızlıdır ve deri altı yol yetersiz kalır.
Uygulama bölgesinin doğru seçilmesi, sinir ve damar yaralanmalarının önlenmesini sağlar. Kalçaya yapılan uygulamalarda siyatik sinir yaralanması bilinen bir komplikasyondur; bu nedenle günümüzde erişkinde deltoid ve uyluk ön dış yüzü yeğlenir, kalça kullanılacaksa üst dış çeyrek seçilir. Bebeklerde uyluk ön dış yüzü standarttır. Deri altı uygulamalarda bölgelerin dönüşümlü kullanılması gerekir; insülin uygulamasında aynı bölgenin sürekli kullanılması yağ dokusunda kalınlaşmaya ve emilimin öngörülemez hale gelmesine yol açar, bu da kan şekeri dalgalanmalarının sık ve gözden kaçan nedenidir.
Güvenlik uygulamaları, hem hasta hem sağlık çalışanı açısından belirleyicidir. Tek kullanımlık malzeme ve tek doz flakon ilkesine uyulmalıdır; enjektörün yeniden kullanılması ya da çok dozlu flakonların paylaşılması, hepatit ve HIV bulaşının bildirilmiş nedenlerindendir. İğnenin kapağının yeniden takılması, delici alet yaralanmalarının en sık nedenidir ve önerilmez. Kullanılmış malzeme, delinmeye dayanıklı kaplara atılmalıdır. Ayrıca çekilen ilacın konduğu enjektörün etiketlenmesi zorunludur; etiketsiz enjektör, ameliyathanede bildirilen ilaç hatalarının başlıca kaynağıdır.
Uygulama sonrası izlem, çoğu kez ihmal edilen bir adımdır. Aşı ve ilaç uygulamalarından sonra alerjik tepkime ve vazovagal senkop gelişebileceğinden hasta bir süre gözlem altında tutulmalıdır. Yerel komplikasyonlar arasında ağrı, hematom, apse ve steril iltihap yer alır. Kortikosteroid enjeksiyonları, uygulanan bölgede deri incelmesi, renk açılması ve tendon zayıflaması yapabileceğinden sınırlandırılır; Aşil tendonu gibi bölgelere uygulanması kopma riski nedeniyle sakıncalıdır.
Eş anlamlılar
- İğne
- Şırınga uygulaması
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunton LL ve ark. (ed.), Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics, 14. baskı, 2023.