Ampul
Ampul (İng. ampoule; Lat. ampulla küçük şişe), tek kullanımlık ilaç çözeltisi içeren, uçları kapatılmış cam kaptır.
Etimoloji
Latince ampulla (şişkin küçük şişe) sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Kap, ilacın sterilliğini ve kararlılığını korumak üzere tümüyle kapatılmıştır; kullanım sırasında boynundan kırılarak açılır ve koruyucu madde içermediğinden içeriği tek seferde kullanılmalıdır.[1] Bu, üzerinde lastik tıpa bulunan ve birden çok doz alınabilen flakondan temel farkıdır. Açılmış bir ampulün kalan içeriğinin saklanması ve daha sonra kullanılması, enfeksiyon riski nedeniyle kabul edilmez.
Kırılma sırasında cam parçacıklarının çözeltiye karışması, bilinen ancak sıklıkla göz ardı edilen bir sorundur. Bu nedenle çekim sırasında filtreli iğne kullanılması önerilir; parçacıkların damar yoluyla verilmesi doku tepkimesine ve mikroembolilere yol açabilir. Ayrıca ampul boynunun kırılmadan önce silinmesi ve kırılma yönünün uygulayıcıdan uzağa doğru olması, hem kirlenmeyi hem el yaralanmalarını önler.
İlaç güvenliği açısından bu kaplar özel bir risk taşır. Benzer görünümlü ve benzer adlı ilaçların yan yana bulunması, karıştırılmaya yol açar; potasyum klorür, adrenalin ve kas gevşeticiler bu tür hataların ölümcül sonuç verdiği bilinen örneklerdir. Bu nedenle yüksek riskli ilaçların ayrı saklanması, etiketlerin uygulama anında sesli okunması ve çift denetim uygulanması yerleşmiş güvenlik önlemleridir. Ampulden çekilen ilacın konduğu enjektörün etiketlenmesi de zorunludur; etiketsiz enjektör, ameliyathanede en sık bildirilen ilaç hatası kaynaklarındandır.
Derişim ve dozun karıştırılması ayrı bir risktir. Aynı etkin maddenin farklı derişimlerde ampulleri bulunabilir; adrenalinin farklı derişimleri, anafilaksi ile kalp durması uygulamalarında karıştırıldığında ciddi zarar doğurur. Bu nedenle uygulamadan önce derişimin ve toplam miktarın doğrulanması gerekir. Terimin bir başka anlamı anatomiktir; Latince ampulla, vücutta kanalların genişlediği bölümleri anlatır ve ayrı bir maddede ele alınır.
Eş anlamlılar
- Ampül
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunton LL ve ark. (ed.), Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics, 14. baskı, 2023.