Fasiyal düzlem blokları
Fasiyal düzlem blokları (İng. fascial plane blocks), lokal anestezik ilacın kaslar arasındaki bağ dokusu düzlemlerine verilerek o bölgeden geçen sinirlerin bloke edilmesidir.
Etimoloji
Latince fascia (bant, kuşak) sözcüğü ile düzlem teriminin birleşiminden oluşmuştur.
Klinik bağlam
Yöntemde ilaç, tek bir sinirin çevresine değil, sinirlerin içinden geçtiği bir doku düzlemine yayılır. Etki, ilacın hacimce yayılımına bağlıdır; bu nedenle görece büyük hacimler ve düşük derişimler kullanılır. Ultrasonografi kılavuzluğu bu blokların yaygınlaşmasını sağlamıştır.[1]
Başlıca örnekler karın ön duvarına yönelik transversus abdominis düzlem bloğu ve rektus kılıfı bloğu, göğüs duvarına yönelik erektör spina düzlem bloğu ile serratus ön düzlem bloğu ve pektoral bloklardır. Kalça kırıklarında kullanılan fasiya iliaka bloğu da bu gruptadır.
En büyük üstünlükleri, güvenlik profilinin görece yüksek olmasıdır. Uygulama yüzeyeldir, hedef damar ve sinirlerden uzaktır; bu nedenle sinir yaralanması ve derin yapı hasarı riski düşüktür. Antikoagülan tedavi alan hastalarda, nöroaksiyel yöntemlere göre daha uygulanabilir seçenek sunarlar; ancak derin ve basıyla denetlenemeyen bölgelerde uygulananlar için yine dikkat gerekir.
Klinik yararları arasında opioid gereksiniminin azalması, erken hareketlenme, solunum işlevinin korunması ve deliryum riskinin azalması sayılır. Kalça kırığı olan yaşlı hastada erken uygulanan blok, ağrıyı azaltarak deliryumu önlemede etkilidir; bu, en iyi belgelenmiş yararlardandır. Çoklu kaburga kırıklarında ise solunum yetmezliğinin önlenmesine katkı sağlar.
Bu blokların en önemli sınırlılığı, etkinin öngörülemez olmasıdır. Yayılım kişiden kişiye değişir, iç organ ağrısını genellikle karşılamaz ve bloğun düzeyi kesin olarak belirlenemez. Bu nedenle tek başına anestezi sağlamak için değil, çok yönlü ağrı yönetiminin bir parçası olarak kullanılırlar. Bu sınırın gözden kaçırılması, yetersiz ağrı denetimine yol açar.
En kritik güvenlik konusu, sistemik lokal anestezik toksisitesidir. Kullanılan hacimler büyük olduğundan ve doku düzlemlerinden emilim hızlı olabildiğinden, en yüksek doz sınırlarına kiloya göre uyulması zorunludur. İki taraflı uygulamalarda toplam doz gözden kaçabilir; bu, sık yapılan bir hatadır. Uygulama yapılan her yerde lipit emülsiyonu ve canlandırma donanımı hazır bulundurulmalıdır.
Diğer olası sorunlar giriş yerinde kanama, enfeksiyon, istenmeyen komşu sinir bloğu ve seyrek olarak organ yaralanmasıdır. Erektör spina bloğunda ilacın epidural boşluğa yayılabildiği bildirilmiştir; bu nedenle beklenmedik yaygın blok gelişebilir.
Kateter yerleştirilerek sürekli uygulama, etkinin uzatılmasını sağlar; ancak kateterin yerinden kayması ve enfeksiyon açısından izlem gerekir.
Uygulama öncesinde hastanın pıhtılaşma durumu, alerji öyküsü, enfeksiyon varlığı ve anatomik uygunluk değerlendirilir.
Eş anlamlılar
- Kas fasyası blokları
- Gövde blokları
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Gropper MA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, 2020.