Bölgesel anestezi

Bölgesel anestezi (İng. regional anesthesia), vücudun belirli bir bölgesindeki sinir iletiminin geçici olarak durdurulmasıyla sağlanan anestezi yöntemidir.

Etimoloji

Belirli bir bölgeyi kapsamasını anlatan betimleyici bir terimdir.

Klinik bağlam

Yöntemler nöroaksiyel ve periferik olarak ayrılır. Nöroaksiyel grupta spinal ve epidural anestezi bulunur; periferik grupta ise periferik sinir bloğu ve fasiyal düzlem blokları yer alır. Ayrıca damar içi bölgesel anestezi ve yerel infiltrasyon teknikleri kullanılır.

Genel anesteziye göre üstünlükleri arasında opioid gereksiniminin azalması, bulantı-kusmanın azalması, erken mobilizasyon, daha iyi ağrı denetimi ve yaşlılarda deliryum riskinin düşmesi bulunur. Kalça kırığı gibi durumlarda uygulanan bloklar, bu nedenle özellikle değerlidir.

Spinal anestezide ilaç subaraknoid aralığa verilir; etki hızlı başlar, düşük ilaç dozu yeterlidir ve blok yoğundur. Epidural anestezide ise ilaç epidural aralığa verilir; etki daha yavaş başlar, kateterle sürekli uygulama olanağı sağlar ve doğum analjezisi ile ameliyat sonrası ağrı yönetiminde kullanılır.

Nöroaksiyel bloklarda sempatik blokaj kaçınılmazdır; damar genişlemesi nedeniyle hipotansiyon gelişir. Yüksek bloklarda kalp hızı da düşer. Bu nedenle hacim durumunun önceden değerlendirilmesi, vazopressörlerin hazır bulundurulması ve gebe hastalarda rahimin sola itilmesi standart önlemlerdir.

En kritik güvenlik konusu, antitrombotik ilaç kullanan hastalarda epidural hematomdur. Bu komplikasyon enderdir ancak kalıcı felçle sonuçlanabilir; korunmanın tek yolu, ilaçlara özgü bekleme sürelerine hem girişim hem kateter çekimi öncesinde uyulmasıdır. Kateterin çıkarılması da girişim kadar riskli kabul edilir; bu ayrıntı sıklıkla gözden kaçar. Blok sonrası beklenenden uzun süren ya da yeniden ortaya çıkan motor blok, sırt ağrısı ve sfinkter bozukluğu, acil görüntüleme ve cerrahi değerlendirme gerektirir.

İkinci önemli güvenlik konusu lokal anestezik sistemik toksisitesidir. Aşırı doz ya da damar içine yanlışlıkla verilme durumunda ağız çevresinde uyuşma, kulak çınlaması, huzursuzluk, nöbet ve kardiyovasküler çöküş gelişir. Bupivakain en tehlikeli ajandır. Tedavide standart canlandırmaya ek olarak lipit emülsiyonu uygulanır; bu nedenle bölgesel anestezi yapılan her yerde lipit emülsiyonunun hazır bulundurulması zorunludur.

Diğer komplikasyonlar postdural ponksiyon baş ağrısı — ayakta artan, yatınca geçen ağrı — , idrar tutulması, geçici nörolojik belirtiler, enfeksiyon ve total spinal bloktur. Total spinal blokta ilacın beklenmedik biçimde yüksek yayılımı solunum ve dolaşım çöküşüne yol açar; havayolu ve dolaşım desteği gerektirir.

Uygulamada ultrason kılavuzluğu standart hâline gelmiştir; başarıyı artırır ve komplikasyonları azaltır. Ayrıca yanlış taraf blok uygulaması, önlenebilir bir zarardır; işlem öncesi taraf işaretlemesi ve güvenlik duraklaması bu riski ortadan kaldırır.

Hasta seçiminde kontrendikasyonlar değerlendirilir: hastanın reddetmesi, girişim yerinde enfeksiyon, düzeltilmemiş ağır koagülopati, hemodinamik dengesizlik ve iş birliği kurulamaması. Kafa içi basınç artışı bulunan hastalarda nöroaksiyel girişimlerden kaçınılır.

Blok uygulanan ekstremitenin korunması, bası ve yaralanmadan sakınılması ile hastanın düşme riski açısından bilgilendirilmesi önemlidir. Ayrıca blok etkisi geçmeden önce ağrı tedavisinin başlatılması, ani ve şiddetli ağrının önüne geçer.

Eş anlamlılar

• Rejyonal anestezi

İlgili terimler

• Lokal anestezik
• Epidural anestezi
• Spinal anestezi
• Periferik sinir bloğu
• Postoperatif analjezi