Günlük doz
Günlük doz (İng. daily dose), bir ilacın yirmi dört saat içinde verilen toplam miktarıdır.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.
Klinik bağlam
Kavram, toplam miktarı belirtir; bu miktarın gün içinde nasıl bölüneceği ayrı bir karardır.[1]
Bölünme biçimi, ilacın etki özelliğine göre belirlenir.
Yoğunluğa bağlı etkili ilaçlarda yüksek tepe düzeyi hedeflenir; toplam doz tek seferde verilir.
Aminoglikozidlerde günde tek doz uygulaması bu ilkeye dayanır ve böbrek toksisitesini azaltır.
Zamana bağlı etkili ilaçlarda ise düzeyin belirli bir eşiğin üzerinde kaldığı süre önemlidir.
Bu nedenle beta-laktam antibiyotikler bölünmüş dozlarda ya da uzatılmış infüzyonla verilir.
Bu ayrım, aynı toplam dozun neden farklı sonuçlar doğurduğunu açıklar.
Günlük dozun en kritik uygulaması, güvenlik sınırı bulunan ilaçlarda görülür.
Parasetamol bunun klasik örneğidir; günlük toplam miktar belirli bir sınırı aşmamalıdır.
Bu sınırın aşılması, karaciğer yetmezliğine yol açar.
En sık hata, farklı adlarla satılan birleşik ürünlerin farkında olunmamasıdır.
Soğuk algınlığı ilaçları ve ağrı kesici birleşimleri parasetamol içerir; hasta farkında olmadan sınırı aşar.
Bu tuzak, önlenebilir karaciğer yetmezliğinin başlıca nedenidir.
Aynı ilke kodein ve benzeri birleşik ürünler için de geçerlidir.
Kronik alkol kullanan ve beslenme yetersizliği bulunan hastalarda, güvenli sınır daha düşüktür.
Bu ayrım, bireysel değerlendirmenin neden gerekli olduğunu gösterir.
Kümülatif doz kavramı, günlük dozdan farklıdır ve ömür boyu sınırı belirtir.
Antrasiklin grubu kemoterapi ilaçlarında bu sınır, kalp yetmezliği riskiyle ilişkilidir.
Bu nedenle hastanın önceki tedavileri kayıtlardan araştırılmalıdır.
Böbrek ve karaciğer yetmezliğinde günlük doz azaltılır; bu ayarlama atılım yoluna göre yapılır.
Ancak yükleme dozu genellikle değiştirilmez; bu ayrım tedavi başarısını belirler.
Çocuklarda doz ağırlığa göre hesaplanır; ancak erişkin dozunu aşmamalıdır.
Bu sınır, kilolu ergenlerde gözden kaçabilir.
İlaç yazımında toplam günlük dozun belirtilmesi, uygulama hatalarını azaltır.
Ondalık nokta ve birim hataları, doz kazalarının en sık nedenidir.
Eş anlamlılar
- Toplam günlük doz
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunton LL ve ark. (ed.), Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics, 14. baskı, 2023.