Galaktore

Galaktore (İng. galactorrhea; Yun. gala süt, rhoia akış), emzirme dönemi dışında memeden süt gelmesidir.

Etimoloji

Yunanca gala (süt) ve rhoia (akış) sözcüklerinden türetilmiştir.

Bulgu, prolaktin hormonunun etkisiyle ortaya çıkar; ancak her olguda prolaktin yüksek bulunmaz.^[1]

Bu nedenle normal prolaktin düzeyi, bulguyu geçersiz kılmaz.

Akıntının niteliği tanısal açıdan belirleyicidir; bu ayrım son derece önemlidir.

Süt benzeri, iki taraflı ve çok kanaldan gelen akıntı, hormonal nedeni düşündürür.

Buna karşın kanlı, tek taraflı ve tek kanaldan gelen akıntı, yapısal bir sorunu gösterir.

Bu ikinci durum, kanal içi papillom ve meme kanseri açısından değerlendirilmelidir.

Bu ayrımın yapılmaması, ciddi bir tanının hormonal inceleme yapılarak geciktirilmesine yol açar.

Prolaktin yüksekliğinin en sık nedeni tümör değildir; bu, alanın en önemli kavramıdır.

İlaçlar başlıca nedendir; dopamin engelleyici antipsikotikler, bulantı kesiciler ve bazı antidepresanlar sorumludur.

Dopamin, prolaktin salınımını baskılayan doğal düzenleyicidir; engellenmesi düzeyi yükseltir.

Bu düzenek, ilaç ilişkisinin neden bu kadar güçlü olduğunu açıklar.

Gebelik, emzirme, göğüs duvarı uyarımı ve stres diğer fizyolojik nedenlerdir.

Hipotiroidi önemli ve kolayca düzeltilebilen bir nedendir.

Bu durumda artan TRH, prolaktini de uyarır; tiroit tedavisiyle düzey normale döner.

Bu nedenle gereksiz görüntüleme öncesinde tiroit işlevi değerlendirilmelidir.

Böbrek yetmezliği ve siroz da düzeyi yükseltir; atılım azalır.

Hipofiz sapına bası yapan tümörler, dopaminin ulaşmasını engelleyerek ılımlı yükselmeye yol açar.

Bu durum, gerçek prolaktinomadan ayırt edilmelidir; tedavileri farklıdır.

Prolaktinomada düzey, tümör boyutuyla orantılı biçimde çok yüksektir.

Laboratuvarda kanca etkisi adı verilen bir tuzak bulunur; çok yüksek düzeyler yalancı olarak düşük ölçülebilir.

Bu nedenle büyük tümörü olan ancak prolaktini hafif yüksek bulunan hastada, örnek seyreltilerek yinelenmelidir.

Erkeklerde galaktore seyrektir ve her zaman araştırılmalıdır.

Değerlendirmede gebelik dışlanır, ilaç öyküsü alınır, tiroit ve böbrek işlevleri incelenir.

Bu basamaklar sonuçsuz kalırsa hipofiz görüntülemesi yapılır.

Tedavi nedene yöneliktir; sorumlu ilacın değiştirilmesi çoğu olguda yeterlidir.

↑ Melmed S ve ark. (ed.), Williams Textbook of Endocrinology, 14. baskı, 2020.