Huzursuz bacaklar sendromu
Huzursuz bacaklar sendromu (İng. restless legs syndrome), bacaklarda rahatsız edici duyumlar ve karşı konulamaz hareket ettirme isteğiyle seyreden nörolojik hastalıktır.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; Willis-Ekbom hastalığı olarak da anılır.
Klinik bağlam
Tanı klinik ölçütlere dayanır; dört zorunlu özellik aranır.[1]
Birincisi, bacakları hareket ettirme isteğidir; genellikle rahatsız edici duyumlar eşlik eder.
İkincisi, belirtilerin dinlenme ve hareketsizlikle başlaması ya da artmasıdır.
Üçüncüsü, hareketle kısmen ya da tümüyle geçmesidir.
Dördüncüsü, akşam ve gece saatlerinde belirginleşmesidir.
Bu dört ölçütün birlikte bulunması tanı koydurur; laboratuvar gerekmez.
Hareketle geçme özelliği, hastalığı diğer bacak yakınmalarından ayıran en değerli bulgudur.
Nitekim periferik nöropati ve damar hastalığında hareket rahatlama sağlamaz.
Bu ayrım, gereksiz incelemeleri önler.
Hastalar duyumları tanımlamakta zorlanır; karıncalanma, gerginlik ve içten gelen huzursuzluk biçiminde anlatırlar.
Bu güçlük, yakınmanın ruhsal sanılmasına yol açar.
Uyku bozukluğu, hastalığın en önemli sonucudur; uykuya dalma güçleşir.
Bu nedenle hastalar sıklıkla uykusuzluk yakınmasıyla başvurur; asıl neden sorgulanmadığında atlanır.
Düzenekte, beyindeki dopamin sisteminin işlev bozukluğu ve demir eksikliği rol oynar.
Beyin demir düzeyinin azalması, dopamin üretimini bozar; bu bağlantı tedavinin temelidir.
Bu nedenle her hastada ferritin ölçülmelidir.
Kritik nokta şudur: ferritin normal aralıkta olsa bile, belirli bir eşiğin altındaysa demir tedavisi verilir.
Bu eşik, genel kansızlık ölçütlerinden farklıdır ve daha yüksektir.
Bu ayrımın bilinmemesi, etkili ve basit bir tedavinin uygulanmamasına yol açar.
İkincil nedenler arasında gebelik, böbrek yetmezliği ve periferik nöropati bulunur.
Diyaliz hastalarında sıklık belirgin biçimde artmıştır.
İlaçlar da tetikleyicidir; antihistaminikler, bulantı kesiciler ve bazı antidepresanlar belirtileri ağırlaştırır.
Bu ilaçların gözden geçirilmesi, en verimli tedavi adımıdır.
Tedavide dopamin agonistleri kullanılır; ancak uzun süreli kullanımda augmentasyon gelişir.
Augmentasyonda belirtiler erken saatlerde başlar, yayılır ve şiddetlenir; ilacın doz artışı durumu kötüleştirir.
Bu nedenle güncel kılavuzlar, ilk seçenek olarak alfa-2-delta ligandlarını önermektedir.
Bu değişiklik, alanın önemli bir güncellemesidir.
Eş anlamlılar
- Willis-Ekbom hastalığı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Ropper AH ve ark., Adams and Victor's Principles of Neurology, 12. baskı, 2023.