Kalsifikasyon
Kalsifikasyon (İng. calcification), dokularda kalsiyum tuzlarının birikmesidir.
Etimoloji
Latince calx (kireç) sözcüğünden türetilmiştir; Türkçede kireçlenme de denir.
Klinik bağlam
Birikim iki farklı düzenekle oluşur ve bu ayrım tanısal yaklaşımı belirler.[1] Distrofik biçimde kan kalsiyum düzeyi normaldir; birikim, zedelenmiş ya da ölü dokuda gerçekleşir. Ateroskleroz plağı, kalp kapaklarındaki kireçlenme, eski tüberküloz odakları ve yağ nekrozu bu gruptadır. Metastatik biçimde ise kan kalsiyum düzeyi yüksektir ve birikim sağlıklı dokularda olur; hiperparatiroidi, kötü huylu hastalıklar, D vitamini fazlalığı ve kronik böbrek yetmezliği başlıca nedenlerdir.
Bu ayrımın klinik karşılığı doğrudandır: distrofik biçimde araştırılması gereken, birikimin bulunduğu bölgedeki eski hasardır; metastatik biçimde ise sistemik kalsiyum metabolizması incelenmelidir. Kronik böbrek hastalığında görülen damar kireçlenmesi, ikisinin birleştiği önemli bir örnektir; yüksek fosfat ve ikincil hiperparatiroidi zemininde damar duvarında birikim olur ve bu, hastaların kalp damar ölümlerinin başlıca nedenlerindendir. Bu nedenle fosfat denetimi bu grupta temel bir izlem hedefidir.
Görüntülemede saptanan kireçlenmelerin niteliği tanısal değer taşır. Akciğerde merkezî, katmanlı ya da patlamış mısır biçiminde kireçlenme gösteren nodüller iyi huyludur; düzensiz ve noktalı kireçlenme kuşkuludur. Meme görüntülemesinde ince, dallanan ve kümelenmiş mikrokalsifikasyonlar erken evre kanser bulgusu olabilir ve biyopsi gerektirir; buna karşın iri ve dağınık kireçlenmeler iyi huyludur. Bu ayrımlar, tarama programlarının etkinliğinin temelini oluşturur.
Bazı kireçlenmeler doğrudan hastalık nedenidir. Omuzda tendon içinde kalsiyum birikimi, ani başlayan şiddetli ağrıya yol açar. Kalp kapaklarında kireçlenme darlık oluşturur; aort darlığı yaşlıda en sık kapak hastalığıdır. Böbrek dokusunda yaygın birikim nefrokalsinoz olarak adlandırılır ve altta yatan metabolik hastalığı düşündürür. Buna karşın birçok kireçlenme rastlantısal ve zararsızdır; örneğin beyinde pineal bez ve koroid pleksus kireçlenmesi olağandır ve tedavi gerektirmez. Bu nedenle bulgunun klinik bağlamla birlikte yorumlanması gerekir.
Eş anlamlılar
- Kireçlenme
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Kumar V ve ark., Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease, 10. baskı, 2020.