Kanama bozukluğu
Kanama bozukluğu (İng. bleeding disorder), pıhtılaşma sisteminin kalıtsal ya da edinsel kusurları sonucu kanamaya eğilim oluşmasıdır.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.
Klinik bağlam
Kanamanın niteliği, bozukluğun hangi basamakta olduğunu gösterir ve bu ayrım öykü alırken belirlenebilir.[1] Trombosit sayı ya da işlev bozukluklarında deri ve mukoza kanamaları öne çıkar; peteşiler, kolay morarma, burun kanaması, diş eti kanaması ve ağır adet kanaması görülür ve kanama yaralanmadan hemen sonra başlar. Pıhtılaşma faktör eksikliklerinde ise derin doku, kas içi ve eklem içi kanamalar tipiktir; kanama gecikmeli olarak, saatler sonra ortaya çıkar.
Kalıtsal bozukluklar arasında en sık görüleni von Willebrand hastalığıdır ve klinikte en sık atlanan tanılardandır. Ergenlikten beri süren ağır adet kanaması, diş çekiminde ve doğumda uzayan kanama öyküsü bulunan kadınlarda araştırılmalıdır; bu hastalarda trombosit sayısı normaldir ve olağan testler yanıltıcı olabilir. Hemofili A ve B, X'e bağlı çekinik geçer ve eklem içi kanamalarla seyreder; yinelenen eklem kanamaları kalıcı eklem hasarına yol açar.
Edinsel nedenler günlük uygulamada daha sık karşılaşılır. Karaciğer hastalığında faktör üretimi azalır; K vitamini eksikliğinde belirli faktörler etkilenir; böbrek yetmezliğinde trombosit işlevi bozulur. İlaçlar en sık nedendir; antikoagülanlar, antiagreganlar ve steroid dışı iltihap gidericiler bu kapsamdadır. Yaygın damar içi pıhtılaşma sendromunda hem pıhtılaşma hem kanama bir arada bulunur ve altta yatan tetikleyicinin tedavisi önceliklidir.
Değerlendirmede öykü, laboratuvar testlerinden daha değerlidir; normal testler ciddi bir bozukluğu dışlamaz. Sorgulamada diş çekimi, cerrahi, doğum ve travma sonrası kanamalar, kan verilmesi gerekliliği ve aile öyküsü ayrıntılı biçimde alınmalıdır. Tam kan sayımı, protrombin zamanı ve aktive parsiyel tromboplastin zamanı ilk basamak testlerdir; ikisinin de normal bulunması von Willebrand hastalığını ve faktör 13 eksikliğini dışlamaz. Cerrahi ve girişim öncesi bu öykünün alınması, önlenebilir kanamaların en etkili koruyucusudur.
Eş anlamlılar
- Hemostaz bozukluğu
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Hoffman R ve ark., Hematology: Basic Principles and Practice, 8. baskı, 2023.