Naltrekson
Naltrekson (İng. naltrexone), opioid reseptörlerini bloke eden, alkol ve opioid bağımlılığı tedavisinde kullanılan antagonist ilaçtır.
Etimoloji
Uluslararası ortak addır; naloksonla aynı kimyasal aileye gönderme yapar.
Klinik bağlam
İlaç, opioid reseptörlerine bağlanarak hem dışarıdan alınan opioidlerin hem vücudun kendi ürettiği endorfinlerin etkisini engeller.[1] Alkol bağımlılığındaki etkisi, alkolün oluşturduğu ödül duygusunun endorfin salınımına dayanmasıyla açıklanır; bu yolun engellenmesi içme isteğini ve alınan alkol miktarını azaltır. Naloksondan farkı, ağızdan etkili olması ve etkisinin uzun sürmesidir; bu özellik idame tedavisinde kullanılmasını sağlar.
Alkol bağımlılığında etkinliği gösterilmiş ilaçlardandır ve akamprozattan farklı bir düzenekle çalışır; akamprozat uzak durma süresini uzatırken bu ilaç ağır içme ataklarını azaltır. Karaciğer hastalığı bulunan hastalarda akamprozat yeğlenir. Opioid bağımlılığında ise ilaç, kişi tümüyle detoksifiye edildikten sonra kullanılır; reseptörleri bloke ederek yeniden kullanım durumunda etki alınmasını engeller ve böylece caydırıcı olur.
En kritik güvenlik kuralı, hastanın opioidsiz olmasıdır. İlaç, opioid kullanan kişiye verildiğinde ani ve şiddetli yoksunluk oluşturur; bu nedenle tedaviye başlamadan önce belirli bir süre opioidsiz kalınması ve gerektiğinde nalokson testi yapılması gerekir. İkinci ve yaşamsal uyarı, tedavi kesildikten sonra tolerans kaybıdır; kişi eski dozu kullandığında ölümcül aşırı doz gelişir. Bu bilgi hastaya açıkça anlatılmalıdır ve bu grup, aşırı doz ölümleri açısından yüksek risk taşır.
Klinik uygulamada bilinmesi gereken diğer noktalar vardır. İlacı kullanan hastada ağrı tedavisi güçleşir; opioid analjezikler etkisiz kalır, bu nedenle planlı cerrahi öncesi ilacın kesilmesi gerekir ve acil durumda opioid dışı yöntemler ile bölgesel teknikler kullanılır. Hastanın bu ilacı kullandığını bildiren bir belge taşıması önerilir. Yan etkiler bulantı, baş ağrısı, uyku sorunları ve karaciğer enzim yüksekliğidir; akut hepatit ve karaciğer yetmezliğinde kullanılmaz. İlaç tedavisi, psikososyal destekle birlikte yürütüldüğünde etkilidir.
Eş anlamlılar
- Opioid antagonisti
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunton LL ve ark. (ed.), Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics, 14. baskı, 2023.