Nitrogliserin
Nitrogliserin (İng. nitroglycerin), damar genişletici etkisiyle anjina ve akut kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan nitrat grubu ilaçtır.
Etimoloji
Kimyasal adı gliserol trinitrattır; patlayıcı olarak da bilinen aynı bileşiktir.
Klinik bağlam
İlaç, vücutta nitrik okside dönüşerek damar düz kasını gevşetir; etkisi öncelikle toplardamarlar üzerinde belirgindir.[1] Toplardamar genişlemesi kalbe dönen kanı azaltır, ön yükü düşürür ve kalp kasının oksijen gereksinimini azaltır; bu, anjinadaki asıl yararı sağlayan düzenektir. Koroner damarlarda genişleme ek katkı sunar. Bu ayrım klinik açıdan önemlidir: ilaç damar tıkanıklığını açmaz, kalbin işini hafifletir.
Dilaltı uygulama, ilk geçiş etkisinden kaçınmayı sağlar; ağızdan alındığında karaciğerde büyük ölçüde yıkıldığından etkisiz kalır. Bu nedenle akut anjina atağında dilaltı tablet ya da sprey kullanılır ve etki dakikalar içinde başlar. Hastaya, oturur konumda kullanması öğretilmelidir; ayakta kullanım tansiyon düşmesine ve bayılmaya yol açabilir. Belirli sayıda dozdan sonra ağrı geçmiyorsa acil yardım çağrılması gerektiği anlatılmalıdır; bu, akut koroner sendrom uyarısıdır.
Sürekli kullanımda tolerans gelişimi, bu grubun temel sorunudur; damar yanıtı azalır ve etkinlik kaybolur. Bu nedenle uzun etkili biçimlerde günde belirli bir süre ilaçsız aralık bırakılması zorunludur; bant biçimindeki uygulamalarda bandın gece çıkarılması bu ilkeye dayanır. Bu kural bilinmediğinde ilaç etkisiz sanılır ve doz gereksiz yere artırılır.
En kritik güvenlik konusu ilaç etkileşimidir. Fosfodiesteraz-5 engelleyicileriyle birlikte kullanımı, ağır ve yaşamı tehdit eden tansiyon düşüklüğüne yol açar ve mutlak sakıncalıdır; bu nedenle göğüs ağrısıyla başvuran hastada bu ilaçların kullanımı mutlaka sorgulanmalıdır. Ayrıca sağ ventrikül enfarktüsünde, ağır aort darlığında ve hipertrofik kardiyomiyopatide ön yükün düşürülmesi dolaşım çökmesine yol açabileceğinden kaçınılmalıdır. Baş ağrısı en sık yan etkidir ve genellikle zamanla azalır.
Eş anlamlılar
- Gliserol trinitrat
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Libby P ve ark. (ed.), Braunwald's Heart Disease, 12. baskı, 2022.