Noninvazif mekanik ventilasyon

Noninvazif mekanik ventilasyon (İng. noninvasive ventilation), hastaya tüp yerleştirmeden, yüz ya da burun maskesi aracılığıyla pozitif basınçlı solunum desteği verilmesidir. Uygun hastalarda entübasyon gereksinimini ve ölüm oranını azaltır.

Etimoloji

Girişimsel olmayan anlamındaki "noninvazif" nitelemesi, havayoluna tüp yerleştirilmemesini anlatır.

Klinik bağlam

Yöntem iki temel biçimde uygulanır. Sürekli pozitif havayolu basıncında tek bir basınç düzeyi verilir; havayolunu açık tutar, akciğerde kapanmış alanları yeniden açar ve sol ventrikülün ardyükünü azaltır. İki düzeyli uygulamada ise soluk alırken daha yüksek, verirken daha düşük basınç uygulanır; bu fark solunum işini azaltır ve karbondioksit atılımını artırır.^[1]

En güçlü kanıt iki durumdadır. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı alevlenmesine bağlı hiperkapnik solunum yetmezliğinde, iki düzeyli destek entübasyon gereksinimini, hastanede kalış süresini ve ölüm oranını azaltır; asidoz saptanan hastalarda erken başlatılmalıdır. Kardiyojenik akciğer ödeminde ise sürekli pozitif basınç, oksijenlenmeyi hızla düzeltir ve entübasyon gereksinimini azaltır. Diğer kullanım alanları bağışıklığı baskılanmış hastalarda solunum yetmezliği, ekstübasyon sonrası seçilmiş hastalarda destek ve göğüs travmasıdır.

Uygulamanın başarısı hasta seçimine bağlıdır. Bilinç bulanıklığı, havayolu koruma refleksinin kaybı, bol sekresyon, yüz travması ya da cerrahisi, dirençli kusma, hemodinamik dengesizlik ve iş birliği kurulamaması durumlarında yöntem uygun değildir. Bu koşullarda ısrar edilmesi, entübasyonu geciktirerek zarar verir.

En kritik nokta izlemdir. Yanıt genellikle ilk bir-iki saat içinde belirginleşir: solunum sayısının azalması, hastanın rahatlaması, yardımcı kas kullanımının gerilemesi ve kan gazında düzelme beklenir. Bu süre sonunda iyileşme yoksa ya da kötüleşme varsa, gecikmeden entübasyona geçilmelidir. Gecikmiş entübasyon, bu alandaki en önemli ve en sık ölümcül hatadır; hasta yorulduktan sonra yapılan girişim çok daha risklidir.

Uygulamada maskenin uygun boyutta seçilmesi, kaçakların azaltılması ve hastanın sürece uyum sağlaması belirleyicidir. Aşırı sıkma, burun köprüsünde bası yarasına yol açar; koruyucu örtüler ve maske tipinin değiştirilmesi bu riski azaltır. Diğer sorunlar mide şişmesi, göz kuruluğu, hasta-cihaz uyumsuzluğu ve aspirasyondur. Basınçların kademeli artırılması ve kısa denemelerle başlanması, uyumu artırır.

Yüksek akımlı nazal oksijen, ayrı ancak yakın bir seçenektir: hipoksemik solunum yetmezliğinde konforu yüksektir ve seçilmiş hastalarda entübasyon gereksinimini azaltır. Hiperkapnik yetmezlikte ise iki düzeyli desteğin yerini tutmaz.

Uyku ilişkili solunum bozukluklarında yöntem uzun süreli olarak kullanılır: obstrüktif uyku apnesinde sürekli pozitif basınç temel tedavidir; obezite hipoventilasyon sendromu ve nöromüsküler hastalıklarda ise iki düzeyli destek tercih edilir. Nöromüsküler hastalıklarda geceleri başlanan destek, solunum yetmezliğinin ilerlemesini yavaşlatır.

Yaşamın son döneminde, entübasyon istenmeyen hastalarda bu yöntem nefes darlığını hafifletmek amacıyla kullanılabilir; bu durumda hedefin konfor olduğu açıkça belirlenmelidir.

Enfeksiyon denetimi açısından, uygulama sırasında aerosol oluşumu söz konusudur; bulaşıcı solunum yolu hastalıklarında uygun koruyucu ekipman ve havalandırma önlemleri alınır.

Eş anlamlılar

NIV
Maskeyle ventilasyon

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Marino PL, Marino's The ICU Book, 4. baskı, 2014.

[1] Marino PL, Marino's The ICU Book, 4. baskı, 2014.

[1]