Oligüri

Oligüri (İng. oliguria; Yun. oligos az, ouron idrar), idrar çıkışının belirgin biçimde azalmasıdır.

Etimoloji

Yunanca oligos (az) ve ouron (idrar) sözcüklerinden türetilmiştir.

Tanım, saatlik ya da günlük idrar hacmine dayanır; erişkinde vücut ağırlığına göre belirlenen eşiğin altına inmesi anlamlıdır.^[1]

Bulgu, akut böbrek hasarının en erken ve en duyarlı göstergelerinden biridir; kreatinin yükselmesinden önce ortaya çıkar.

Bu erkenlik, saatlik idrar izleminin ağır hastada neden önemli olduğunu açıklar.

Nedenler üç grupta incelenir: böbrek öncesi, böbrek kaynaklı ve böbrek sonrası.

Böbrek öncesi nedenlerde böbrek dokusu sağlamdır; sorun kanlanmanın azalmasıdır.

Kanama, sıvı kaybı, kalp yetmezliği, siroz ve sepsis bu grupta yer alır.

Bu tabloda böbrek, sodyum ve suyu tutmaya çalışır; idrar yoğunlaşmıştır ve sodyum düzeyi düşüktür.

Böbrek kaynaklı nedenlerde ise tübüller hasarlanmıştır; idrarı yoğunlaştırma yeteneği kaybolmuştur.

Bu nedenle idrar sodyumu yüksek ve idrar yoğunluğu düşüktür; bu ayrım, iki grubu birbirinden ayırır.

Ancak idrar söktürücü kullanan hastada bu ölçütler geçersizdir; bu tuzak sık gözden kaçar.

Böbrek sonrası nedenler tıkanıklıklardır; iyi huylu prostat büyümesi, taş, tümör ve pıhtı sayılabilir.

Ani ve tam idrar kesilmesi, tıkanıklığı güçlü biçimde düşündürür ve hemen değerlendirilmelidir.

Bu nedenle ilk adım, mesanenin dolu olup olmadığının incelenmesidir; ultrason ile hızla değerlendirilir.

Takılı sondası olan hastada, ani idrar kesilmesinin en sık nedeni sondanın tıkanmasıdır; bu basit olasılık atlanmamalıdır.

Bu adımın atlanması, gereksiz ilaç ve sıvı uygulamalarına yol açar.

Değerlendirmede öykü, ilaç sorgusu, sıvı dengesi, muayene ve idrar incelemesi temeldir.

İdrarda hücre ve silendirlerin görülmesi, böbrek kaynaklı hasarı gösterir.

Kas hasarı sonrası koyu renkli idrar ve kan testinde uyumsuzluk, rabdomiyolizi düşündürür.

Yönetimde ilk hedef, nedenin belirlenerek düzeltilmesidir; kanlanma yetersizliğinde uygun sıvı desteği verilir.

Ancak körlemesine sıvı yüklenmesi, sıvı yüklü hastada zararlıdır; bu ayrımın yapılması gerekir.

İdrar söktürücüler idrar çıkışını artırabilir; ancak böbrek işlevini düzeltmez ve sonucu iyileştirmez.

Bu nedenle yalnızca idrar çıkışını görmek amacıyla verilmesi yanıltıcıdır ve tanıyı geciktirir.

Böbreğe zarar veren ilaçların kesilmesi ve doz ayarlaması zorunludur.

↑ Yu ASL, Chertow GM ve ark. (ed.), Brenner and Rector's The Kidney, 11. baskı, 2020.