Omurga

Omurga (İng. vertebral column; Lat. columna vertebralis), gövdeyi taşıyan ve omuriliği koruyan kemik sütundur.

Etimoloji

Türkçe "omur" sözcüğünden türemiştir; Latince karşılığı columna vertebralistir.

Yapı, boyun, göğüs, bel, sağrı ve kuyruk bölümlerinden oluşur.^[1]

Yandan bakıldığında birbirini dengeleyen doğal eğrilikler bulunur.

Bu eğrilikler, yükün dağıtılmasını ve darbenin emilmesini sağlar.

Omurlar arasında disk yapıları yer alır; bunlar yastık görevi görür.

Diskin dış halkası yırtıldığında iç çekirdek dışarı taşar; buna fıtık denir.

Klinik açıdan en kritik anatomik bilgi, omuriliğin nerede sonlandığıdır.

Omurilik, erişkinde belirli bir bel omuru düzeyinde biter; aşağısında sinir kökleri demet hâlinde iner.

Bu nedenle bel bölgesindeki lezyonlar omurilik değil, sinir kökü hasarı yapar.

Aynı bilgi, lomber ponksiyonun neden bu düzeyin altından yapıldığını açıklar.

Bu uygulama, omuriliğin zedelenmesini önler.

Omurga travmalarında stabilite kavramı belirleyicidir.

Kararsız kırıklarda hareket, omuriliğe ek hasar verebilir; bu nedenle hasta hareket ettirilmez.

Boyun omurgasının değerlendirilmesinde standart kurallar geliştirilmiştir.

Bu kurallar, düşük riskli hastalarda gereksiz görüntülemeyi önler.

Bel ağrısının değerlendirilmesinde uyarıcı bulguların taranması esastır.

Bu bulgular ateş, kilo kaybı, kanser öyküsü, ilerleyici nörolojik defisit ve mesane bozukluğudur.

Bu bulguların yokluğunda erken görüntüleme yararsızdır ve zararlı olabilir.

Nitekim görüntülemede saptanan yaşa bağlı değişiklikler, ağrının nedeni sanılabilir.

Bu bulgular belirtisiz kişilerde de sıklıkla bulunur; bu tuzak gereksiz girişimlere yol açar.

Omurga enfeksiyonları sinsi seyreder ve tanısı gecikir.

Tüberküloz omurga tutulumu, ilerleyici ağrı ve omur çökmesiyle belirir.

Kanser metastazları omurgayı sık tutar; meme, akciğer ve prostat kanserleri başta gelir.

Gece artan ve dinlenmekle geçmeyen ağrı, bu olasılığı düşündürmelidir.

Omurilik basısı, acil bir tablodur; erken tanı yürüme yetisini korur.

Osteoporoza bağlı omur çökme kırıkları, boy kısalmasına ve kifoza yol açar.

Omurga darlığında ise yürümekle artan, öne eğilmekle azalan bacak ağrısı görülür.

Bu duruş bağımlılığı, damar kaynaklı ağrıdan ayırt ettiren değerli bir bulgudur.

↑ Court-Brown CM ve ark. (ed.), Rockwood and Green's Fractures in Adults, 9. baskı, 2019.