Oral antikoagülan
Oral antikoagülan (İng. oral anticoagulant), ağızdan alınarak pıhtı oluşumunu engelleyen ilaç grubudur.
Etimoloji
Latince os (ağız) kökünden gelen oral sözcüğü ile antikoagülan teriminin birleşimidir.
Klinik bağlam
Grup iki ana başlıkta incelenir: K vitamini antagonistleri — başlıca varfarin — ve doğrudan etkili yeni kuşak ilaçlar. İkinci grup, doğrudan trombin ya da faktör Xa'yı engeller.[1]
Başlıca kullanım alanları atriyal fibrilasyonda inme korunması, venöz tromboemboli tedavisi ve korunması, mekanik kapak taşıyan hastalar ve bazı kalıtsal pıhtılaşma bozukluklarıdır.
Yeni kuşak ilaçların üstünlükleri sabit doz kullanım, düzenli izlem gerektirmemesi, daha az besin etkileşimi ve özellikle kafa içi kanama riskinin düşük olmasıdır. Buna karşılık böbrek işlevine bağımlılıkları yüksektir ve doz ayarı zorunludur.
Alanın en kritik güvenlik kuralı, kullanım alanlarının birbirinin yerine geçmemesidir. Mekanik kalp kapağı taşıyan hastalarda yeni kuşak ilaçlar kesin biçimde kontrendikedir; yapılan çalışmada tromboz ve inme oranlarını artırdıkları gösterilmiştir. Aynı biçimde orta-ağır mitral darlığında da uygun değildirler. Bu hastalarda yalnızca K vitamini antagonisti kullanılır. Bu kuralın ihlali, ölümcül sonuçlar doğurur.
Bir diğer önemli kısıtlama, antifosfolipid sendromudur; yüksek riskli hastalarda yeni kuşak ilaçların tromboz oranını artırdığı gösterilmiştir.
Doz hataları sık görülür. Atriyal fibrilasyon ile venöz tromboemboli için doz şemaları farklıdır; yaş, kilo, böbrek işlevi ve birlikte kullanılan ilaçlara göre azaltma ölçütleri vardır. Gereksiz doz azaltımı, korunmanın etkisizleşmesine yol açar ve yaygın bir hatadır.
Varfarin kullanımında hedef pıhtılaşma düzeyi izlenir; ilaç, besin ve K vitamini alımındaki değişikliklerden etkilenir. Tedavinin ilk günlerinde protein C düzeyinin hızla düşmesi geçici bir pıhtılaşma eğilimi yaratır; bu durum, deri nekrozunun ve başlangıçta köprüleme gereksiniminin nedenidir.
Kanama, tüm grubun ortak riskidir. Yönetimde ilacın kesilmesi, mekanik denetim ve destek tedavisi uygulanır. Varfarin için K vitamini ve protrombin kompleksi; bazı yeni kuşak ilaçlar için özgül karşıt ilaçlar bulunur. Karşıt ilacın bulunmadığı durumlarda protrombin kompleksi kullanılır.
Girişim öncesi yönetim, ilacın türüne, böbrek işlevine ve girişimin kanama riskine göre planlanır. Düşük riskli girişimlerde ilacın kesilmesi çoğu kez gereksizdir; gereksiz kesilme tromboz riskini artırır. Köprüleme tedavisinin ayrım gözetmeden uygulanması, kanamayı artırdığı için artık sınırlı kullanılır.
Nöroaksiyel uygulama öncesinde tanımlanmış bekleme sürelerine uyulması zorunludur; epidural hematom kalıcı felce yol açar.
Hasta eğitimi, tedavinin başarısını belirler: dozun atlanmaması, kanama belirtilerinin tanınması, yeni ilaç başlanmadan önce hekime danışılması ve kimlik kartı taşınması önerilir.
Eş anlamlılar
- Ağızdan kan sulandırıcı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Hoffman R ve ark., Hematology: Basic Principles and Practice, 8. baskı, 2023.