Pigment bozuklukları

Pigment bozuklukları (İng. pigmentation disorders), deri renginin artması ya da azalmasıyla giden hastalıkların ortak adıdır.

Etimoloji

Latince pigmentum (boya) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Bozukluklar iki ana grupta toplanır: renk artışı ve renk kaybı. Renk kaybında melanositlerin yokluğu ile işlev bozukluğu ayrılmalıdır; vitiligoda hücreler otoimmün süreçle yok olur ve keskin sınırlı beyaz alanlar oluşur, albinizmde ise hücreler vardır ancak pigment üretemez. Pitriyazis alba ve iltihap sonrası renk açılmasında ise kayıp kısmidir ve zamanla düzelir. Bu ayrım, prognozun ve tedavinin belirlenmesini sağlar.

Renk artışıyla giden tabloların en sıkları melazma ve iltihap sonrası koyulaşmadır. Melazma yüzde simetrik kahverengi alanlar biçiminde görülür; hormonal etkenler ve güneşle tetiklenir, gebelikte ve doğum kontrol hapı kullananlarda sıktır. İltihap sonrası koyulaşma, akne ve egzama gibi tabloların ardından özellikle koyu tenli kişilerde belirgindir. Her iki durumda da güneşten korunma tedavinin temelidir; koruma sağlanmadan uygulanan açıcı tedaviler kalıcı sonuç vermez.

Sistemik hastalıkların deri bulgusu olarak ortaya çıkan pigment değişiklikleri klinik açıdan en önemli gruptur. Birincil böbrek üstü yetmezliğinde deri kıvrımlarında, yara izlerinde, avuç içi çizgilerinde ve ağız mukozasında koyulaşma görülür; bu bulgu tanıya götüren en değerli ipuçlarındandır. Hemokromatozda bronz renk değişikliği diyabetle birlikte bulunur. Vitiligo, tiroid hastalıkları ve pernisiyöz anemi gibi otoimmün tablolarla ilişkilidir ve bu hastalıklar araştırılmalıdır.

Klinik değerlendirmede en kritik nokta, pigmentli lezyonların kötü huylu olasılığının dışlanmasıdır; asimetri, düzensiz kenar, renk çeşitliliği, boyut artışı ve değişim melanom uyarısıdır. Koyu tenli kişilerde melanom avuç içi, ayak tabanı ve tırnak yataklarında gelişme eğilimindedir ve bu bölgelerin muayenede atlanması tanı gecikmesinin bilinen nedenidir. Tırnak yatağında uzanan, genişleyen ve tırnak kıvrımına taşan koyu bant, ivedi değerlendirme gerektirir. Ayrıca ilaçlar sık gözden kaçan nedenlerdir; amiodaron, minosiklin, klorokin ve kemoterapi ilaçları renk değişikliği yapar.

Eş anlamlılar

• Pigmentasyon bozuklukları

İlgili terimler

• Melanin
• Vitiligo
• Albinizm
• Melanom
• Güneş koruyucu