Poliüri
Poliüri (İng. polyuria; Yun. poly çok, ouron idrar), günlük idrar hacminin belirgin biçimde artmasıdır.
Etimoloji
Yunanca poly (çok) ve ouron (idrar) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Tanım, günlük toplam idrar hacmine dayanır; bu nedenle sık idrara çıkmadan ayırt edilmelidir.[1] Sık idrara çıkmada her seferinde az miktar boşaltılır ve toplam hacim normaldir; bu tablo mesane sorunlarını düşündürür. Poliüride ise her seferinde bol idrar yapılır ve toplam hacim artmıştır; sorun böbrek ve hormonal düzeydedir. Bu ayrım, ayrıntılı öykü ve yirmi dört saatlik idrar toplanmasıyla yapılır; atlanması tanısal yolun tümüyle yanlış kurulmasına yol açar.
Düzenek iki gruba ayrılır ve bu ayrım idrarın yoğunluğuna bakılarak yapılır. Ozmotik diürezde, idrarla atılan çözünen yükü artmıştır ve su bu maddelerle birlikte sürüklenir; idrar yoğundur. En sık nedeni denetimsiz diyabettir; kan şekeri böbrek eşiğini aştığında idrara geçer ve su çeker. Bu düzenek, hiperozmolar hiperglisemik durumdaki ağır sıvı kaybını açıklar. Diğer nedenler mannitol kullanımı, yüksek protein yükü ve tıkanıklık sonrası dönemdir. Su diürezinde ise idrar seyreltiktir; sorun suyun tutulamamasıdır.
Su diürezinin üç nedeni ayırt edilmelidir. Merkezi diyabet insipidusta antidiüretik hormon üretilemez; nefrojenik biçimde ise hormon vardır ancak böbrek yanıt vermez. Bu ikinci grubun en sık nedeni lityum kullanımıdır; hiperkalsemi ve hipokalemi de sorumlu olabilir. Üçüncü olasılık birincil polidipsidir; burada aşırı su içme birincil sorundur ve böbrek uygun biçimde davranmaktadır. Bu üçlü ayrım, susuz bırakma testi ve ardından hormon uygulanmasıyla yapılır; kopeptin ölçümü testin güvenilirliğini artırmıştır.
Klinik değerlendirmede birkaç ipucu yol gösterir. Gece de süren ve hastayı uyandıran bol idrar, gerçek poliüriyi düşündürür; birincil polidipside gece genellikle daha sakindir. Soğuk su içme isteği diyabet insipidus için tipiktir. Sodyum düzeyi belirleyicidir: suya erişimi olan ve bilinci açık hastada değer normal kalır, bu nedenle normal sodyum tanıyı dışlamaz. Buna karşın su alımı kısıtlandığında ya da bilinç bozulduğunda hızla ağır hipernatremi gelişir; bu risk ameliyat sonrası ve yoğun bakım hastalarında en yüksektir. Tıkanıklık giderildikten sonra görülen çoğul idrar dönemi de ayrı bir başlıktır; bu dönemde ağır sıvı ve elektrolit kaybı olabileceğinden yakın izlem gerekir.
Eş anlamlılar
- Çok idrara çıkma
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yu ASL, Chertow GM ve ark. (ed.), Brenner and Rector's The Kidney, 11. baskı, 2020.