Proktit
Proktit (İng. proctitis; Yun. proktos makat), rektum mukozasının iltihabıdır.
Etimoloji
Yunanca proktos (makat) ve -itis (iltihap) eklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Klinik tablo, rektumun anatomik işleviyle açıklanır; iltihaplı rektum dolgunluk duygusu yaratır ve boşaltma isteği oluşturur.[1] Bu nedenle sık ve az miktarda dışkılama, ıkınma hissi, mukuslu ve kanlı akıntı ile makat ağrısı görülür. Bu belirti örüntüsü, kolonun daha üst bölümlerini ilgilendiren tablolardan ayırt edicidir; orada bol ishal ön plandadır.
Nedenler üç ana grupta toplanır. İltihabi bağırsak hastalığının rektumla sınırlı biçimi, ülseratif kolitin en sık başlangıç görünümüdür ve zamanla yukarı doğru yayılabilir. Enfeksiyöz nedenler ikinci gruptur; cinsel yolla bulaşan etkenler ön plandadır ve gonokok, klamidya, sifiliz ile herpes bu kapsamdadır. Üçüncü grup, pelvik bölgeye uygulanan ışın tedavisine bağlı biçimdir; erken dönemde ya da aylar sonra ortaya çıkabilir.
Cinsel öykünün alınması, tanısal açıdan belirleyicidir ve en sık atlanan adımdır. Anal ilişki öyküsü bulunan hastada belirtiler iltihabi bağırsak hastalığına atfedildiğinde, hem doğru tedavi gecikir hem eş taraması yapılmaz. Bu nedenle öykü yargılamadan ve doğrudan sorulmalı, uygun testler istenmelidir. Klamidyanın belirli tipleri, iltihabi bağırsak hastalığını yakından taklit eden bir tablo oluşturur ve bu ayrım, bağışıklık baskılayıcı tedavi başlanmadan önce yapılmalıdır.
Değerlendirmede sigmoidoskopi ve biyopsi temel yöntemdir; enfeksiyöz nedenler için sürüntü ve moleküler testler alınır. Işın tedavisine bağlı biçimde mukozada kırılgan damar oluşumları görülür ve kanama başlıca sorundur; tedavide argon plazma koagülasyonu ve yerel uygulamalar kullanılır. İltihabi bağırsak hastalığında yerel mesalazin ve kortikosteroid etkilidir; rektumla sınırlı hastalıkta yerel tedavinin ağızdan tedaviden üstün olduğu gösterilmiştir ve bu, sıkça göz ardı edilen bir uygulama ilkesidir. Bağışıklığı baskılanmış hastalarda sitomegalovirüs proktiti akla getirilmelidir.
Eş anlamlılar
- Rektum iltihabı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.