Rektum

Rektum (İng. rectum; Lat. rectus düz), kalın bağırsağın makatla sonlanan son bölümüdür.

Etimoloji

Latince rectus (düz) sözcüğünden gelir.

Klinik bağlam

Organ, dışkının biriktiği ve dışkılama refleksinin başlatıldığı bölümdür; duvarındaki gerilme algılayıcıları doluluğu algılar ve boşaltma isteği oluşturur. İltihaplı olduğunda bu doluluk duygusu yanlış biçimde uyarılır; sonuçta sık ve az miktarda dışkılama ile ıkınma hissi ortaya çıkar. Bu belirti örüntüsü, kolonun üst bölümlerini ilgilendiren tablolardan ayırt edicidir ve proktitin tanınmasını sağlar.

Damar ve lenfatik drenajı, onkolojik yaklaşımı belirler. Üst bölümün kanı kapı toplardamarına, alt bölümün kanı ise sistemik dolaşıma gider; bu ikili drenaj, alt rektum tümörlerinin karaciğere uğramadan akciğere metastaz yapabilmesini açıklar. Aynı ikilik, dilaltı uygulamaya benzer biçimde rektal yoldan verilen ilaçların bir bölümünün karaciğerden ilk geçiş etkisine uğramadan dolaşıma karışmasını sağlar; bu, kusan hastada ve çocuklarda ilaç uygulama yolu olarak kullanılmasının gerekçesidir.

Parmakla rektal muayene, basit olmasına karşın yüksek bilgi veren ve sıklıkla atlanan bir adımdır. Dışkı tıkacı, kitle, kanama, sfinkter tonusu ve prostat değerlendirmesi bu yolla yapılır. Dışkı kaçırma yakınmasında muayene zorunludur; sıvı dışkının sert kütlenin çevresinden sızdığı taşma tipi kaçırma, ishal sanılarak yanlış tedavi edilirse tablo ağırlaşır. Aynı biçimde bel ağrısıyla birlikte sfinkter tonusunun azalması, kauda ekina sendromunun uyarıcı bulgusudur ve acil cerrahi gerektirir.

Kanama değerlendirmesinde yaş ve eşlik eden bulgular belirleyicidir. Parlak kırmızı kanama sıklıkla hemoroid ve fissüre bağlıdır; ancak hemoroidin çok yaygın olması, kolorektal kanserin de aynı hastada bulunabileceği gerçeğini gölgelememelidir. Kırk yaş üzerinde, kilo kaybı, kansızlık, dışkılama alışkanlığında değişiklik ya da aile öyküsü bulunan hastada kanama, tam bağırsak incelemesi yapılmadan iyi huylu nedenlere bağlanmamalıdır. Rektal tümörlerde manyetik rezonans, cerrahi ve ek tedavi planını belirler.

Eş anlamlılar

• Göden bağırsağı

İlgili terimler

• Proktit
• Hemoroid
• Anal fissür
• Dışkı kaçırma
• Kolorektal kanser