Proton pompası engelleyicisi
Proton pompası engelleyicisi (İng. proton pump inhibitor), mide paryetal hücrelerindeki asit pompasını geri dönüşsüz olarak engelleyen ilaç grubudur.
Etimoloji
Etkilediği hidrojen potasyum ATPaz enziminden türetilmiş bir adlandırmadır; kısaltması PPI'dir.
Klinik bağlam
İlaçlar, asit salgısının son ortak basamağını hedefler; bu nedenle H2 reseptör blokerlerinden daha güçlü ve daha uzun süreli asit baskılaması sağlar.[1] Etkin biçime dönüşmeleri asidik ortam gerektirdiğinden yalnızca çalışan pompaları bağlarlar; bu nedenle en yüksek etkinlik, öğünle uyarılan pompaların en çok olduğu dönemde sağlanır. Bu bilgi, ilacın yemekten yaklaşık yarım saat önce alınması gerektiğini açıklar ve uygulamada en sık atlanan noktadır.
Kullanım alanları erozif özofajit, peptik ülser, Helicobacter pylori eradikasyon şemaları, Zollinger-Ellison sendromu ve steroid dışı iltihap gidericilere bağlı ülser korunmasıdır. Reflü hastalığında belirti denetimi sağlar ve mukoza iyileşmesini hızlandırır. Buna karşın en yaygın sorun, endikasyonu sona erdikten sonra tedavinin sürdürülmesidir; hastaların önemli bir bölümü bu ilaçları yıllarca gerekçesiz kullanır. Bu nedenle her vizitte kullanım gerekçesinin gözden geçirilmesi önerilir.
Uzun süreli kullanımın olası etkileri bilinmelidir. Asidin koruyucu engeli azaldığından enterik enfeksiyonlar ve Clostridioides difficile enfeksiyonu riski artar. B12 vitamini, demir, kalsiyum ve magnezyum emiliminde azalma bildirilmiştir; açıklanamayan hipomagnezemide bu ilaçlar akla getirilmelidir. Kemik kırığı riskinde artış ve akut interstisyel nefrit diğer bildirilen sorunlardır. Bu ilişkilerin bir bölümü gözlemsel verilere dayanır ve nedensellik kesin değildir; buna karşın gereksiz kullanımdan kaçınmayı gerekçelendirir.
Klinik açıdan iki uyarı öne çıkar. Birincisi, ilacın belirtileri baskılayarak altta yatan kötü huylu hastalığı maskeleyebilmesidir; kilo kaybı, yutma güçlüğü, kanama ve kansızlık varlığında belirtiye yönelik tedaviyle yetinilmemeli, endoskopik değerlendirme yapılmalıdır. İkincisi ilaç etkileşimleridir; mide asitliğini değiştirerek belirli ilaçların emilimini azaltır ve omeprazol, klopidogrelin etkin biçime dönüşmesini engelleyebilir. Ani kesilmede geri tepme asit salgısı görülebilir; bu nedenle uzun süreli kullananlarda kademeli azaltma önerilir.
Eş anlamlılar
- PPI
- Asit pompası engelleyicisi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.