Aklorhidri
Aklorhidri (İng. achlorhydria; Yun. a- yok), mide salgısında hidroklorik asidin bulunmamasıdır.
Etimoloji
Yunanca a- (yok) ön eki ile hidroklorik asidin adından türetilmiştir.
Klinik bağlam
Mide asidi, paryetal hücreler tarafından üretilir; bu hücrelerin kaybı ya da işlevlerinin baskılanması asit yokluğuna yol açar.[1] En önemli nedeni otoimmün atrofik gastrittir; bu tabloda paryetal hücrelere ve intrensek faktöre karşı antikorlar gelişir, mide gövdesi mukozası atrofiye uğrar. Helicobacter pylori enfeksiyonuna bağlı uzun süreli gastrit de aynı sonuca yol açabilir. Üçüncü ve giderek yaygınlaşan neden, proton pompası engelleyicilerinin uzun süreli kullanımıdır.
Asidin işlevleri düşünüldüğünde, yokluğunun sonuçları öngörülebilir. Asit, demirin emilebilir biçime dönüşmesini sağlar; bu nedenle demir eksikliği anemisi sık görülür ve ağızdan demir tedavisine yanıt zayıf kalır. İntrensek faktör eksikliğiyle birlikte B12 vitamini emilemez; sonuçta pernisiyöz anemi ve geri dönüşsüz olabilen nörolojik bulgular gelişir. Bu nedenle açıklanamayan makrositik anemi, dilde yanma ve el ayaklarda uyuşma yakınmalarında bu tablo düşünülmelidir. Kalsiyum emiliminin bozulması kemik yoğunluğunu etkiler.
İkinci önemli sonuç, mide asidinin oluşturduğu koruyucu engelin ortadan kalkmasıdır. Yutulan mikroorganizmaların büyük bölümü normalde midede yok edilir; asit yokluğunda ince bağırsakta bakteri aşırı çoğalması, Salmonella ve Clostridioides difficile enfeksiyonlarına yatkınlık artar. Bu bulgu, uzun süreli asit baskılayıcı kullanımının gerekçesinin düzenli olarak gözden geçirilmesini gerektirir; ilaç, endikasyonu sürmeyen hastalarda sürdürülmemelidir.
Uzun dönemde kanser riski, tablonun en kritik yönüdür. Asit yokluğu gastrin salgısını artırır; sürekli yüksek gastrin düzeyi mide mukozasındaki enterokromafin benzeri hücreleri uyarır ve nöroendokrin tümör gelişimine yol açabilir. Ayrıca atrofik gastrit zemininde intestinal metaplazi ve displazi üzerinden mide adenokarsinomu gelişme riski artmıştır. Bu nedenle otoimmün atrofik gastrit tanısı alan hastalarda endoskopik izlem önerilir. Tanı, endoskopik biyopsi, serum gastrin ve pepsinojen düzeyleri ile antikor incelemesine dayanır; tedavi nedene yöneliktir ve B12 vitamini ile demir eksikliğinin yerine konması, izlemin ayrılmaz parçasıdır.
Eş anlamlılar
- Mide asidi yokluğu
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.