Rotator manşet

Rotator manşet (İng. rotator cuff), omuz eklemini saran ve kol kemiği başını eklem çukurunda tutan dört kastan oluşan tendon yapısıdır.

Etimoloji

Latince rotare (döndürmek) fiilinden gelen "rotator" ile manşet anlamındaki sözcüğün birleşiminden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Yapıyı oluşturan dört kas supraspinatus, infraspinatus, teres minor ve subskapularistir; tendonları kol kemiği başını sararak eklem çukurunda merkezlenmesini sağlar. Omuz eklemi, hareket genişliği en fazla olan eklemdir; bu genişliğin bedeli, kemik yapının sağladığı kararlılığın az olmasıdır. Kararlılık büyük ölçüde bu yumuşak doku manşetiyle sağlanır. Deltoid kası kolu kaldırırken, manşet kasları başı aşağıda tutarak sıkışmayı önler; bu denge bozulduğunda ağrı ve işlev kaybı ortaya çıkar.

Klinik sorunların temelinde iki süreç yer alır. Birincisi, akromiyonun altındaki dar aralıkta tendonların sıkışmasıdır; kolun altmış ile yüz yirmi derece arasında ağrı vermesi bu tabloyu düşündürür. İkincisi, yaşla birlikte tendonun kanlanmasının azalması ve dejenerasyon gelişmesidir; supraspinatus tendonu, yapışma yerine yakın bölgedeki görece kansız alan nedeniyle en sık etkilenen yapıdır. Bu nedenle yırtıkların çoğu travma olmadan, sinsi biçimde gelişir.

Ayırıcı tanı muayeneyle yapılır. Ağrının bulunması ile güçsüzlüğün bulunması farklı anlamlar taşır: ağrı sıkışma ve tendon iltihabını, gerçek güçsüzlük ise tam kat yırtığı düşündürür. Hastanın kaldırılan kolu tutamaması ve yavaşça düşürmesi, tam kat yırtığın uyarıcı bulgusudur. Buna karşın hastanın kolunu kendisi kaldıramazken hekim tarafından sorunsuz kaldırılabilmesi, eklem içi bir sorun bulunmadığını gösterir ve donuk omuzdan ayırt eder; donuk omuzda her iki durumda da hareket kısıtlıdır.

Görüntülemede ultrasonografi ve manyetik rezonans tendon bütünlüğünü gösterir; ancak elli yaş üzerinde belirtisiz kişilerde de yırtık sık bulunduğundan, görüntüleme bulgusu klinik tabloyla birlikte yorumlanmalıdır. Tedavi çoğu olguda cerrahi dışıdır: ağrı denetimi, sıkışmayı artıran hareketlerden kaçınma ve omuz kuşağı kaslarını güçlendiren fizyoterapi programı temeldir. Kortikosteroid enjeksiyonu geçici rahatlama sağlar; yinelenen uygulamalar tendonu zayıflattığından sınırlandırılır. Genç hastada travmatik tam kat yırtıkta erken cerrahi onarım önerilir; gecikildiğinde tendon geri çekilir ve kas yağlı dejenerasyona uğrar.

Eş anlamlılar

• Rotator kaf
• Omuz manşeti

İlgili terimler

• Ağrılı yay sendromu
• Akromiyon
• Bursit
• Tendinit
• Donuk omuz