Donuk omuz
Donuk omuz (İng. frozen shoulder), omuz eklem kapsülünün iltihaplanıp kalınlaşması sonucu ağrı ve ilerleyici hareket kısıtlılığıyla giden hastalıktır.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; tıp dilinde adeziv kapsülit olarak geçer.
Klinik bağlam
Hastalıkta eklem kapsülü kalınlaşır, büzüşür ve eklem boşluğu daralır; sonuçta hareket her yönde kısıtlanır.[1] Tanının en belirleyici bulgusu, hem hastanın kendi yaptığı hem hekimin yaptırdığı hareketlerin kısıtlı olmasıdır. Bu özellik, rotator manşet hastalıklarından ayıran temel ölçüttür; orada hasta kolunu kaldıramazken hekim sorunsuz kaldırabilir. Özellikle kolun dışa döndürülmesindeki kayıp erken ve belirgindir.
Seyir üç evreye ayrılır ve bu, hastaya verilecek bilginin çerçevesini oluşturur. Ağrılı evrede yakınmalar geceleri artar ve uykuyu böler, hareket giderek azalır. Donma evresinde ağrı hafifler ancak kısıtlılık belirginleşir. Çözülme evresinde hareket yavaş yavaş geri kazanılır. Sürecin toplamı aylar ve çoğu kez birkaç yıl alır; bu bilginin baştan paylaşılması, hastanın gerçekçi beklenti kurmasını sağlar ve gereksiz girişimlerden kaçınılmasına yardımcı olur.
Risk etkenlerinin bilinmesi klinik açıdan önemlidir. Diyabet en güçlü ilişkiye sahiptir; bu hastalarda tablo daha sık, daha uzun süreli ve tedaviye daha dirençlidir. Tiroid hastalıkları, Dupuytren kontraktürü, kalp damar hastalıkları ve Parkinson hastalığı da ilişkilidir. İkincil biçimde omuz travması, cerrahi ya da uzun süreli hareketsizlik tetikleyicidir; bu nedenle omuz yaralanmalarından ve meme cerrahisinden sonra erken hareket önerilir. Açıklanamayan donuk omuzda kan şekeri değerlendirilmelidir.
Ayırıcı tanıda ihmal edilmemesi gereken durum, kaçırılmış arka omuz çıkığıdır; bu tabloda da dışa döndürme belirgin biçimde kısıtlıdır ve düz grafide kolayca gözden kaçar. Nöbet, elektrik çarpması ve travma öyküsü bulunan hastada bu olasılık düşünülmeli, uygun grafi ya da tomografi istenmelidir. Tedavide ağrı denetimi, eklem içi kortikosteroid enjeksiyonu ve germe ağırlıklı fizyoterapi temeldir; erken dönemde enjeksiyon ağrıyı azaltarak egzersize uyumu artırır. Dirençli olgularda anestezi altında manipülasyon ve artroskopik kapsül gevşetme uygulanır.
Eş anlamlılar
- Adeziv kapsülit
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Court-Brown CM ve ark. (ed.), Rockwood and Green's Fractures in Adults, 9. baskı, 2019.