Soğuk algınlığı

Soğuk algınlığı (İng. common cold), üst solunum yollarının kendini sınırlayan viral enfeksiyonudur.

Etimoloji

Türkçe halk dilinde soğuğa maruz kalmayla ilişkilendirilmesinden gelir; ancak neden soğuk değil, virüslerdir.

Etkenlerin başında rinovirüsler gelir; koronavirüsler, parainfluenza, adenovirüs ve solunum sinsityal virüsü de sorumludur.^[1]

Etken çeşitliliğinin yüksek olması, bağışıklığın kalıcı olmamasını ve hastalığın yinelemesini açıklar.

Aynı nedenle etkili bir aşı geliştirilememiştir.

Bulaş, damlacık ve temas yoluyla gerçekleşir; ellerden yüze taşınma önemli bir yoldur.

Bu nedenle el yıkama, korunmanın en etkili yöntemidir.

Belirtiler burun akıntısı, tıkanıklık, hapşırma, boğaz ağrısı ve öksürüktür.

Ateş erişkinde genellikle bulunmaz ya da hafiftir; belirgin ateş başka tanıları düşündürür.

Grip ile ayrım klinik açıdan önemlidir; grip ani başlar, yüksek ateş, yaygın kas ağrısı ve belirgin halsizlikle seyreder.

Bu ayrım, antiviral tedavi kararını etkiler.

Burun akıntısının rengi, günler içinde sarı-yeşile döner; bu doğal seyrin parçasıdır.

Renk değişikliği bakteriyel enfeksiyon anlamına gelmez; bu yanılgı, gereksiz antibiyotik kullanımının en yaygın nedenidir.

Bu bilginin hastaya açıklanması, antibiyotik beklentisini azaltan en etkili yaklaşımdır.

Hastalık genellikle bir hafta ile on gün içinde geriler; öksürük daha uzun sürebilir.

Belirtilerin bir süre düzeldikten sonra yeniden kötüleşmesi, ikincil bakteriyel enfeksiyonu düşündürür.

Bu çift evreli seyir, bakteriyel sinüzit tanısının en değerli ölçütüdür.

Komplikasyonlar arasında orta kulak iltihabı, sinüzit ve astım atağı bulunur.

Antibiyotikler etkisizdir ve yan etki riski taşır; bu, kanıt düzeyi en yüksek uygulama ilkelerinden biridir.

Tedavi belirtiye yöneliktir; sıvı alımı, dinlenme, ağrı kesici ve tuzlu su ile burun yıkama önerilir.

Burun açıcı damlaların uzun süreli kullanımı, geri tepme tıkanıklığına yol açar; süre sınırlandırılmalıdır.

Küçük çocuklarda öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları önerilmez; yararı gösterilememiş, ciddi yan etkiler bildirilmiştir.

Bu uyarı, son yılların önemli güvenlik kararlarındandır.

Bal, bir yaş üzerindeki çocuklarda gece öksürüğünü azaltmada etkili bulunmuştur.

Çinko ve C vitamininin yararına ilişkin veriler tutarsızdır; belirgin bir etki gösterilememiştir.

↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.