Sugammadeks
Sugammadeks (İng. sugammadex), aminosteroid yapılı nondepolarizan nöromüsküler blokerleri (öncelikle rokuronyum, daha az oranda veküronyum) plazmada birebir kapsülleyerek etkisiz kılan, modifiye gama-siklodekstrin yapısında seçici geri çevirme (relaksan bağlayıcı) ajanıdır; derin bloğu dahi dakikalar içinde geri çevirebilen ilk ilaçtır.
Etimoloji
İngilizce sugar (şeker; siklodekstrinlerin glukoz birimlerinden oluşmasına gönderme) ile gamma (sekiz glukozlu γ-siklodekstrin halkasını belirtir) ve dex (dekstrin) hecelerinin birleşiminden türetilmiş yapay bir addır.
Klinik bağlam
Sugammadeks, sekiz glukoz biriminden oluşan halkasal γ-siklodekstrinin, hidrofobik iç boşluğu rokuronyumun steroid çekirdeğini saracak biçimde uzatılmış ve dış yüzeyi suda çözünürlüğü artıran negatif yüklü yan zincirlerle donatılmış türevidir; plazmada rokuronyumu 1:1 oranında geri dönüşümsüz biçimde bağlayarak serbest ilaç konsantrasyonunu düşürür ve motor son plaktan nöromüsküler blokerin konsantrasyon farkıyla çekilmesini sağlar. Bu mekanizma, asetilkolinesteraz inhibisyonuna dayanan neostigminden temelden farklıdır: muskarinik yan etkiler oluşturmaz, antikolinerjik eklenmesi gerekmez ve neostigminin etkisiz kaldığı derin blokta bile hızlı geri dönüş sağlar.[1] Dozlama blok derinliğine göre yapılır: orta blokta (TOF'ta iki yanıt) 2 mg/kg, derin blokta (post-tetanik sayım 1–2) 4 mg/kg ve rokuronyumla hızlı ardışık entübasyonun hemen ardından acil geri çevirme gerektiğinde 16 mg/kg önerilir; son senaryo, süksinilkoline alternatif olarak yüksek doz rokuronyum kullanımını mümkün kılmış ve "entübe edilemez–ventile edilemez" durumda kurtarıcı strateji olarak zor havayolu planlamasına girmiştir.[2] Randomize çalışmaların meta-analizlerinde neostigmine göre rezidüel bloğu ve derlenme süresini belirgin azalttığı gösterilmiştir; rezidüel blokun postoperatif pulmoner komplikasyonlarla ilişkisi nedeniyle objektif nöromüsküler monitörizasyonla birlikte kullanımı güncel uygulama standardıdır. Sugammadeks-rokuronyum kompleksi değişmeden böbrek yoluyla atılır; ağır böbrek yetmezliğinde (kreatinin klirensi <30 mL/dk) kompleksin birikimi nedeniyle kullanımı önerilmez, gerektiğinde hemodiyalizle uzaklaştırılabilir. Başlıca istenmeyen etkiler bradikardi (nadiren kardiyak arrest bildirilmiştir), aşırı duyarlılık ve anafilaksi (özellikle tekrarlayan maruziyette), işlem sonrası yeniden blok (yetersiz dozda) ve progesteron bağlanması yoluyla hormonal kontraseptif etkinliğinin azalmasıdır; hastaya ek kontrasepsiyon önerisi yapılması gerekir. Benzilizokinolin grubu ajanlara (sisatraküryum, atraküryum) etkisizdir; bu ilaçların geri çevrilmesi neostigmin gerektirmeye devam eder.[3]
Eş anlamlılar
- Modifiye gama-siklodekstrin (kimyasal sınıf adı)
- Seçici relaksan bağlayıcı ajan (SRBA; mekanizma sınıfı)
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunton LL, Knollmann BC (ed.), Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics, 14. baskı, McGraw Hill, 2023.
- ↑ Miller RD, Eriksson LI, Fleisher LA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, Elsevier, 2020.
- ↑ Hristovska AM, Duch P, Allingstrup M, Afshari A, Efficacy and safety of sugammadex versus neostigmine in reversing neuromuscular blockade in adults, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2017.