Hızlı ardışık entübasyon
Hızlı ardışık entübasyon (İng. rapid sequence intubation, RSI; Lat. rapidus "hızlı" + sequentia "ardışıklık"), aspirasyon riski yüksek ya da açlık durumu bilinmeyen hastada, preoksijenasyonun ardından hızlı etkili bir indüksiyon ajanı ile hızlı etkili bir nöromüsküler blokerin ardışık ve önceden belirlenmiş dozlarda verilmesi ve araya balon-maske ventilasyonu konmaksızın trakeanın en kısa sürede kaflı tüple güvence altına alınması tekniğidir.
Etimoloji
Latince rapidus (hızlı; rapere "kapmak" fiilinden) ve sequi "izlemek" fiilinden türeyen sequentia (ardışıklık) sözcüklerinden; ilaçların titrasyon yapılmadan art arda verilmesini vurgular. Anestezi literatüründe eşdeğer teknik "hızlı ardışık indüksiyon" (rapid sequence induction) olarak adlandırılır.
Klinik bağlam
Tekniğin mantığı iki riskin dengelenmesine dayanır: bilinç ve koruyucu reflekslerin kaybıyla mide içeriğinin aspirasyonu ile apne süresince gelişecek hipoksemi. Bu nedenle işlem, apne süresini en aza indirecek biçimde planlanır ve klasik uygulamada pozitif basınçlı maske ventilasyonundan (mide insüflasyonu ve regürjitasyon riski) kaçınılır. Standart akış "yedi P" ile özetlenir: hazırlık (preparation), preoksijenasyon, entübasyon öncesi optimizasyon (preintubation optimization; hemodinamik hazırlık), indüksiyon ile paraliz (paralysis with induction), pozisyon, tüpün yerleştirilmesi ve yerinin kanıtlanması (placement with proof) ve entübasyon sonrası yönetim (postintubation management).[1] Preoksijenasyon, fonksiyonel rezidüel kapasitedeki azotun oksijenle yer değiştirmesini sağlayarak güvenli apne süresini uzatır; yüksek riskli hastalarda apneik oksijenasyon (nazal kanülle pasif oksijen akışı) desatürasyonu geciktirebilir. İndüksiyonda etomidat, ketamin ve propofol en sık kullanılan ajanlardır; hemodinamik profil ilaç seçimini yönlendirir (şokta ketamin ya da düşük doz etomidat tercih edilir). Kas gevşetici olarak süksinilkolin (1–1,5 mg/kg) ya da yüksek doz rokuronyum (1,2 mg/kg) benzer entübasyon koşulları sağlar; süksinilkolinin kontrendikasyonları (hiperkalemi riski, malign hipertermi duyarlılığı) ve rokuronyumun sugammadeks ile geri çevrilebilirliği seçimi belirler.[2] Krikoid bası (Sellick manevrası) geleneksel bileşen olmakla birlikte etkinliğine ilişkin kanıtların zayıflığı ve laringoskopik görüntüyü bozabilmesi nedeniyle rutin kullanımı tartışmalıdır ve görüntüyü bozduğunda gevşetilmesi ya da kaldırılması önerilir. Tüp yerleşimi sürekli dalga formlu kapnografiyle doğrulanır; kritik hastada işlem hipotansiyon, desatürasyon ve peri-entübasyon kardiyak arrest riski taşıdığından hemodinamik optimizasyon (sıvı, gerektiğinde vazopresör), ilk denemede başarıyı artıran videolaringoskopi ve başarısızlık için önceden tanımlanmış zor havayolu planı (krikotirotomi hazırlığı dahil) standart bakımın parçasıdır.[3] Acil serviste ve yoğun bakımda endotrakeal entübasyonun standart yöntemi olup, öngörülen zor havayolunda uyanık entübasyon gibi alternatiflerin değerlendirilmesini dışlamaz.
Eş anlamlılar
- RSI
- Hızlı ardışık indüksiyon (anestezi bağlamında)
- Hızlı seri entübasyon
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brown CA, Sakles JC, Mick NW (ed.), The Walls Manual of Emergency Airway Management, 5. baskı, Wolters Kluwer, 2018.
- ↑ Miller RD, Eriksson LI, Fleisher LA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, Elsevier, 2020.
- ↑ Prekker ME, Driver BE, Trent SA ve ark., Video versus Direct Laryngoscopy for Tracheal Intubation of Critically Ill Adults, New England Journal of Medicine, 2023.