Tümör
Tümör (İng. tumour; Lat. tumor şişlik), doku kütlesinin anormal biçimde artmasıyla oluşan kitledir.
Etimoloji
Latince tumor (şişlik) sözcüğünden gelir; klasik iltihap bulgularından biri olarak da bu adla anılır.
Klinik bağlam
Terim geniş anlamda her tür kitleyi kapsar; dar anlamda ise hücrelerin denetimsiz çoğalmasıyla oluşan neoplazileri anlatır.[1] Bu ayrım önemlidir, çünkü kist, apse, hematom ve iltihabi kitleler de klinik olarak tümör görünümü verir ancak neoplazi değildir. Neoplaziler iyi ve kötü huylu olarak sınıflandırılır; ölçütler hücre farklılaşması, büyüme hızı, çevre dokuya girme ve metastaz yapma yeteneğidir.
Adlandırma kuralları klinik iletişimde önemlidir. İyi huylu tümörler genellikle köken aldıkları dokunun adına -om eki getirilerek adlandırılır; lipom ve adenom bu kapsamdadır. Kötü huylu tümörlerde epitel kökenliler karsinom, bağ dokusu kökenliler ise sarkom olarak adlandırılır. Buna karşın kurala uymayan ve yanıltıcı adlar vardır; melanom, lenfoma ve seminom kötü huylu olmasına karşın -om ekiyle adlandırılır. Bu istisnaların bilinmesi, terimlerin yanlış yorumlanmasını önler.
İyi huylu tümörlerin zararsız olduğu varsayımı yanlıştır. Yerleşim yerine göre yaşamı tehdit edebilirler; beyin sapındaki iyi huylu bir kitle ölümcül olabilir, kalp içindeki miksoma emboliye yol açabilir. Ayrıca hormon salgılayan iyi huylu tümörler ciddi metabolik tablolara neden olur; insülinoma hipoglisemiye, feokromositoma hipertansif krize yol açar. Bu nedenle değerlendirmede yalnızca histolojik nitelik değil, yerleşim ve işlevsel etki de göz önüne alınmalıdır.
Klinik yaklaşımda uyarıcı bulgular bellidir: hızla büyüyen, sertleşmiş, çevre dokuya yapışık, ağrısız ve hareketsiz kitleler kuşkuludur. Açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi ve ateşin eşlik etmesi ileri değerlendirme gerektirir. Kesin ayrım klinik ya da görüntüleme bulgularıyla değil histopatolojik incelemeyle yapılır; bu nedenle kuşkulu her kitlede doku tanısı esastır. Testis kitleleri gibi belirli bölgelerde biyopsi yerine doğrudan çıkarım yeğlenir; bu kurallar organ temelinde belirlenmiştir.
Eş anlamlılar
- Neoplazi
- Kitle
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Kumar V ve ark., Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease, 10. baskı, 2020.