Tromboprofilaksi

Tromboprofilaksi (İng. thromboprophylaxis; Yun. thrombos "pıhtı" + prophylaxis "önceden koruma"), tromboz riski artmış bireylerde venöz tromboembolizm gelişimini önlemek amacıyla farmakolojik ve/veya mekanik yöntemlerin uygulanmasıdır.

Etimoloji

Yunanca thrombos (pıhtı) ile pro "önceden" ve phylassein "korumak, gözetmek" fiilinden türeyen prophylaxis (önleyici koruma) sözcüklerinden oluşur.

Klinik bağlam

Hastaneye yatış venöz tromboembolizm için en önemli edinsel risk durumudur ve hastane kaynaklı VTE önlenebilir ölümlerin başında gelir; bu nedenle yatan her hastada yapılandırılmış risk değerlendirmesi ve buna dayalı profilaksi kararı standart bakımın parçasıdır. Risk, tıbbi hastalarda Padua ve IMPROVE, cerrahi hastalarda Caprini skorları gibi araçlarla sınıflandırılır; kanama riski de eş zamanlı değerlendirilerek yöntem seçilir.^[1] Farmakolojik profilaksi düşük molekül ağırlıklı heparin, fraksiyone olmayan heparin ve fondaparinuks ile; ortopedik cerrahide ayrıca doğrudan etkili oral antikoagülanlarla uygulanır. Kanama riski yüksek ya da aktif kanaması olan hastalarda aralıklı pnömatik kompresyon cihazları ve dereceli kompresyon çorapları gibi mekanik yöntemler tek başına kullanılır, risk geçtiğinde farmakolojik profilaksiye geçilir. Yoğun bakım hastaları immobilizasyon, santral venöz kateter, sepsis ve mekanik ventilasyon nedeniyle Virchow triadının üç bileşenini bir arada taşır; bu grupta kontrendikasyon yoksa farmakolojik profilaksi önerilir ve kanser, majör ortopedik cerrahi, travma ile spinal kord hasarı özel yaklaşım gerektiren yüksek riskli durumlardır.^[2] Profilaksinin süresi risk durumuna göre değişir; kalça ve diz artroplastisi ile kanser cerrahisinde taburculuk sonrası uzatılmış profilaksi önerilirken, tıbbi hastalarda rutin uzatılmış kullanım yararı gösterilememiştir. Böbrek yetmezliği, düşük vücut ağırlığı, obezite, trombositopeni ve nöraksiyel anestezi doz ve zamanlama ayarlaması gerektiren başlıca klinik durumlardır.^[3]

Eş anlamlılar

VTE profilaksisi
Tromboz profilaksisi
DVT profilaksisi

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Schünemann HJ, Cushman M, Burnett AE ve ark., American Society of Hematology 2018 guidelines for management of venous thromboembolism: prophylaxis for hospitalized and nonhospitalized medical patients, Blood Advances, 2018.
↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
↑ Anderson DR, Morgano GP, Bennett C ve ark., American Society of Hematology 2019 guidelines for management of venous thromboembolism: prevention of venous thromboembolism in surgical hospitalized patients, Blood Advances, 2019.

[1] Schünemann HJ, Cushman M, Burnett AE ve ark., American Society of Hematology 2018 guidelines for management of venous thromboembolism: prophylaxis for hospitalized and nonhospitalized medical patients, Blood Advances, 2018.

[2] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[3] Anderson DR, Morgano GP, Bennett C ve ark., American Society of Hematology 2019 guidelines for management of venous thromboembolism: prevention of venous thromboembolism in surgical hospitalized patients, Blood Advances, 2019.

[1]

[2]

[3]