Vajinismus

Vajinismus (İng. vaginismus), pelvik taban kaslarının istemsiz kasılması nedeniyle vajinal girişin ağrılı ya da olanaksız hale gelmesidir.

Etimoloji

Latince vagina (kın) sözcüğüne durum belirten ek getirilerek türetilmiştir.

Klinik bağlam

Tablonun temelinde beklenti kaygısı ile kas kasılması arasındaki kısır döngü yer alır. Ağrı beklentisi kasılmaya, kasılma ağrıya ve ağrı daha çok kaçınmaya yol açar; her başarısız deneme döngüyü pekiştirir. Bu düzeneğin anlaşılması, tedavinin niçin yalnızca fiziksel değil bilişsel ve davranışsal bileşenler içerdiğini açıklar. Kasılma istemsizdir; kadının isteğiyle ilgili değildir ve bu bilginin hem hastaya hem eşine açıklanması tedavinin ilk adımıdır.

Güncel sınıflandırmalarda tablo, ağrılı cinsel ilişkiyle birlikte tek bir başlık altında ele alınır; bu değişikliğin nedeni, iki durumun sıklıkla iç içe geçmesidir. Birincil biçimde hiç girişim gerçekleşememiştir; ikincil biçimde ise daha önce sorunsuz olan kadında sonradan gelişir ve altta yatan bir neden aranmalıdır. Doğum sonrası yara izleri, enfeksiyonlar, endometriozis, menopoza bağlı mukoza incelmesi ve pelvik cerrahi bu nedenler arasındadır.

Klinik değerlendirmenin en kritik yanı, muayenenin kendisidir. Zorlayıcı muayene tabloyu ağırlaştırır ve güveni zedeler; bu nedenle hastanın denetimi elinde tutmasına izin veren, aşamalı ve açıklanarak yürütülen bir yaklaşım gerekir. Muayene ilk görüşmede tamamlanamayabilir ve bu kabul edilmelidir. Organik nedenlerin dışlanması gerekir; ancak "hiçbir şeyin yok" biçiminde sonlandırılan değerlendirme yetersizdir ve hastanın yalnız bırakılmasına yol açar.

Tedavi çok bileşenlidir ve başarı oranı yüksektir. Bilgilendirme, pelvik taban kaslarının denetiminin öğretilmesi, aşamalı genişleticilerle yapılan alıştırmalar ve bilişsel davranışçı yaklaşım temel bileşenlerdir; pelvik taban fizyoterapisi belirgin katkı sağlar. Eşin sürece katılması ve baskının kaldırılması belirleyicidir. Ağrı odaklı olmayan yakınlaşmanın önerilmesi, döngünün kırılmasına yardımcı olur. Cerrahi girişimlerin yeri yoktur; travma ve istismar öyküsü sorgulanmalı, gerektiğinde psikoterapi desteği sağlanmalıdır.

Eş anlamlılar

• Vajinismus bozukluğu

İlgili terimler

• Ağrılı cinsel ilişki
• Pelvik taban
• Menopoz
• Bilişsel davranışçı terapi
• Endometriozis