Plazma kolinesterazı
Plazma kolinesterazı (İng. plasma cholinesterase, pseudocholinesterase), karaciğerde üretilen ve kanda dolaşan, bazı ilaçları parçalayan enzimdir.
Etimoloji
Kolin esterlerini parçalama işlevini anlatan adlandırmadır; sinir kavşağındaki asetilkolinesterazdan ayırmak için psödokolinesteraz da denir.
Klinik bağlam
Enzim, süksinilkolin ve mivakuryum gibi nöromüsküler blokörleri, ester yapılı lokal anestezikleri ve kokaini parçalar. Bu nedenle işlevi, anestezi uygulamasında doğrudan klinik sonuç doğurur.[1]
Süksinilkolin, hızlı etki başlangıcı ve kısa etki süresiyle acil havayolu yönetiminde kullanılır. Kısa süreli olmasının nedeni, enzimin ilacı hızla parçalamasıdır. Enzim eksikliği ya da işlev bozukluğu bulunduğunda etki uzar; hasta beklenen sürede solunumunu geri kazanamaz.
Bu tabloya uzamış apne denir. Kalıtsal enzim varyantı taşıyan bireylerde blok, dakikalar yerine saatlerce sürebilir. En kritik nokta, bu durumun tedavisinin bekleme ve destek olmasıdır: hasta uygun sedasyon altında ventilatörle desteklenir ve enzim etkisini gösterene dek beklenir. Karşıt ilaç kullanımı etkisizdir.
En tehlikeli hata, uzamış blok yaşayan hastanın uyandırılmaya çalışılmasıdır. Hasta bilinci açık ancak hareket edemez durumda kalabilir; bu, ağır ruhsal travmaya yol açar. Bu nedenle blok sürerken sedasyonun sürdürülmesi zorunludur.
Tanı, sinir uyarımı izleyicisiyle bloğun sürdüğünün gösterilmesi ve daha sonra enzim düzeyi ile dibukain sayısının ölçülmesiyle konur. Dibukain sayısı, enzimin niteliksel işlevini gösterir; düşük değer kalıtsal varyantı işaret eder. Bu ayrım önemlidir, çünkü edinsel düşüklükte enzim miktarı azdır ama yapısı normaldir.
Kalıtsal biçim çekinik kalıtılır; bu nedenle olay yaşandıktan sonra aile bireylerinin taranması ve hastanın bilgilendirilmesi gerekir. Hastaya yazılı bilgi verilmesi, sonraki anestezi uygulamalarında yaşamsaldır.
Edinsel düşüklüğün nedenleri arasında karaciğer hastalığı, gebelik, ağır beslenme yetersizliği, kanser, yanıklar, plazmaferez ve bazı ilaçlar bulunur. Bu durumlarda uzama genellikle daha kısadır.
Enzim ayrıca organofosfat zehirlenmesinin göstergesidir; bu bileşikler enzimi geri dönüşsüz biçimde engeller. Düzeyin düşük bulunması maruziyeti gösterir ve tarım ilacı zehirlenmelerinde tanıya katkı sağlar. Bu hastalarda süksinilkolin kullanımı da uzamış bloğa yol açar.
Ester yapılı lokal anesteziklerin de aynı enzimle parçalandığı bilinmelidir; klorprokainin çok kısa etkili olması bu nedenledir. Enzim eksikliğinde bu ilaçların toksisite riski artar.
Yenidoğanlarda enzim düzeyi düşüktür; bu, yaşa bağlı olağan bir durumdur.
Eş anlamlılar
- Psödokolinesteraz
- Bütirilkolinesteraz
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Gropper MA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, 2020.