Viral hemorajik ateş
Viral hemorajik ateş (İng. viral hemorrhagic fever), damar geçirgenliğinin bozulması ve kanama eğilimiyle seyreden ağır viral hastalık grubudur.
Etimoloji
Yunanca haima (kan) ve rhegnynai (fışkırmak) sözcüklerinden türeyen hemoraji terimi ile ateş sözcüğünün birleşimidir.
Klinik bağlam
Grup, dört virüs ailesinden etkenleri kapsar; Ebola, Marburg, Lassa, Kırım-Kongo, sarı humma ve dang bunlar arasındadır.[1]
Ortak özellikleri, hayvan ya da eklem bacaklı bir kaynağa bağlı olmaları ve insandan insana bulaşabilmeleridir.
Türkiye açısından en önemli etken, kene ile bulaşan Kırım-Kongo kanamalı ateşi virüsüdür.
Bulaş kene ısırığıyla, ayrıca enfekte hayvan ya da hasta kanıyla temasla gerçekleşir.
Bu ikinci yol, sağlık çalışanları için önemli bir mesleki risk oluşturur.
Hastalıkların temel düzeneği, damar endotelinin hasarı ve denetimsiz iltihabi yanıttır.
Kanama, bu grubun adını vermesine karşın her hastada bulunmaz; bu, önemli bir yanlış anlamadır.
Ölümlerin başlıca nedeni kanama değil, sıvı kaybı, şok ve çoklu organ yetmezliğidir.
Bu kavrayış, tedavi yaklaşımını belirler: destek tedavisi belirleyicidir.
Klinik seyir tipik olarak iki evrelidir; önce ateş, halsizlik, kas ağrısı ve baş ağrısı görülür.
İkinci evrede kanama bulguları, karaciğer enzim yüksekliği ve organ işlev bozukluğu ortaya çıkar.
Laboratuvarda trombositopeni, lökopeni ve karaciğer enzimlerinde belirgin yükselme saptanır.
Bu üçlü, endemik bölgede ateşle başvuran hastada tanıyı düşündüren en değerli bulgudur.
Öyküde kene teması, hayvancılık, kırsal alan ve seyahat sorgulanmalıdır.
Bu sorgulamanın atlanması, tanı gecikmesinin ve bulaşın başlıca nedenidir.
En kritik uygulama kuralı, kuşkulanılan hastada temas önlemlerinin hemen alınmasıdır.
Bu hastalarda kan ve vücut sıvılarıyla temas, ikincil olguların kaynağıdır.
Bu nedenle koruyucu ekipman kullanımı, atık yönetimi ve laboratuvar bilgilendirmesi zorunludur.
İkinci kritik kural, kanama riskini artıran ilaçlardan kaçınılmasıdır.
Aspirin, nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar ve kas içi enjeksiyonlar bu grupta yer alır.
Bu ilaçların ateş düşürmek amacıyla verilmesi yaygın ve tehlikeli bir hatadır.
Tedavi büyük ölçüde destekleyicidir; sıvı, elektrolit ve kan ürünü desteği verilir.
Ribavirin, bazı etkenlerde kullanılır; etkinliği etkene göre değişir.
Hastalık bildirimi zorunludur; temaslı izlemi yapılmalıdır.
Eş anlamlılar
- Kanamalı ateş
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.