Periton

Periton (İng. peritoneum; Yun. peritonaion), karın boşluğunu ve içindeki organları saran seröz zardır.

Etimoloji

Yunanca peri (çevre) ve teinein (germek) sözcüklerinden türetilmiştir.

Zar iki yapraktan oluşur; karın duvarını döşeyen parietal ve organları saran viseral yaprak.^[1]

Bu iki yaprağın sinir beslenmesi farklıdır ve bu fark, karın ağrısının niteliğini belirler.

Parietal yaprak somatik sinirlerle uyarılır; ağrı keskin ve iyi yerleşmiştir.

Viseral yaprak ise otonom sinirlerle uyarılır; ağrı künt, yaygın ve yeri belirsizdir.

Bu ayrım, apandisitte ağrının neden göbek çevresinden sağ alt karına göç ettiğini açıklar.

Zar yüzeyi son derece geniştir ve emilim kapasitesi yüksektir.

Bu özellik, periton diyalizinin temelini oluşturur; zar doğal bir filtre olarak kullanılır.

Aynı geniş yüzey, enfeksiyonun hızla yayılmasını ve büyük sıvı kayıplarını da açıklar.

Periton iltihabı peritonit olarak adlandırılır ve iki biçimde görülür.

İkincil peritonit, karın içi bir organın delinmesi ya da enfeksiyonuna bağlıdır; cerrahi gerektirir.

Klinik tabloda şiddetli ağrı, tahta sertliğinde karın, hareketle artan ağrı ve bağırsak seslerinin kaybolması görülür.

Hasta kıpırdamadan yatar; bu davranış, viseral ağrıdaki huzursuz kıvranmanın tam karşıtıdır.

Kendiliğinden bakteriyel peritonit ise farklı bir tablodur ve siroz hastalarında asit zemininde gelişir.

Bu tabloda karın bulguları silik olabilir; ateş, bilinç bulanıklığı ya da böbrek işlev bozukluğu tek belirti olabilir.

Bu nedenle asiti olan her hastada, kliniği bozulduğunda tanısal parasentez yapılmalıdır.

Bu incelemenin atlanması, ölüm oranını belirgin biçimde artırır.

Tanı, asit sıvısındaki nötrofil sayısına dayanır; kültür beklenmeden tedavi başlanır.

Bu tabloda albümin verilmesi, böbrek yetmezliği gelişimini önler ve yaşam süresini uzatır.

Zar, tümör yayılımının da önemli bir yoludur; karın içi kanserler bu yolla yayılır.

Bu yayılım, over ve mide kanserlerinde sık görülür ve evrelemeyi belirler.

Periton mezotelyoması, asbest teması ile ilişkilidir.

Karın içi girişimler sonrası yapışıklık gelişimi, bağırsak tıkanıklığının en sık nedenidir.

Bu komplikasyon, açık cerrahiden sonra laparoskopiye göre daha sıktır.

↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.