Ses teli
Ses teli (İng. vocal cord), gırtlakta yer alan, titreşerek sesi oluşturan kas ve bağ dokusu katlantısıdır.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; Latince karşılığı plica vocalistir.
Klinik bağlam
Ses, tellerin yaklaşması ve akciğerlerden gelen havanın onları titreştirmesiyle oluşur; perde ve şiddet, gerginlik ile hava akımının ayarlanmasıyla belirlenir.[1] Teller yalnızca ses üretmez; yutma sırasında kapanarak hava yolunu korur ve öksürük sırasında basıncın oluşmasını sağlar. Bu koruyucu işlev, felç durumunda aspirasyon riskinin neden arttığını açıklar.
Tellerin hareketini rekürren larengeal sinir sağlar ve bu sinirin seyri klinik açıdan belirleyicidir. Sinirin sol dalı göğüs boşluğuna inip aort kavsi çevresinden geri döner; bu uzun yol, sol tarafta felcin daha sık görülmesini açıklar. Bu nedenle sol ses teli felci, göğüs içindeki bir kitleyi işaret edebilir; akciğer tümörü, lenf düğümü büyümesi ve aort anevrizması araştırılmalıdır. Bu bağlantının kurulmaması, ciddi bir hastalığın gözden kaçmasına yol açar. Tiroit ve boyun cerrahisi de sık felç nedenidir; iki taraflı felç solunum sıkıntısı yaptığından acil değerlendirme gerektirir.
Ses telleri, hem iyi huylu hem kötü huylu lezyonların yerleşim yeridir. Sesin kötüye kullanılması, bağırma ve mesleki aşırı kullanım nodül ile polip oluşumuna yol açar; sigara ve reflü kronik ödem yaratır. Bu bölgeden köken alan larenks kanseri ise erken belirti verir, çünkü küçük bir lezyon bile titreşimi bozar. Bu erkenlik bir fırsattır; bölgenin lenf ağının zayıf olması nedeniyle yayılım da geç olur. Bu iki özellik, bu yerleşimin neden en iyi seyirli grup olduğunu açıklar.
En kritik klinik kural, birkaç haftadan uzun süren ses kısıklığının araştırılmasıdır. Bu bulgu, sigara ve alkol kullanan hastada kanıtlanana kadar kanser sayılmalı ve teller doğrudan görülerek incelenmelidir; deneme tedavisiyle beklenmesi önlenebilir bir gecikmedir. Değerlendirmede tellerin hareket edip etmediği ayrıca belirtilir, çünkü hareket kısıtlılığı tümörün derine ilerlediğini gösterir ve evrelemeyi değiştirir. Fısıldayarak konuşmanın telleri dinlendirdiği yönündeki yaygın inanış yanlıştır; fısıltı zorlanmayı artırır ve iyileşmeyi geciktirir.
Eş anlamlılar
- Vokal kord
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Flint PW ve ark. (ed.), Cummings Otolaryngology: Head and Neck Surgery, 7. baskı, 2020.