Aberran

Aberran (İng. aberrant; Lat. aberrare yoldan sapmak), olağan yerleşim, seyir ya da davranıştan sapan yapıları ve süreçleri niteleyen sıfattır.

Etimoloji

Latince ab (uzağa) ve errare (yolunu şaşırmak) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Terim, anatomik değişkenlikleri anlatmak için yaygın biçimde kullanılır ve bu kullanım cerrahi güvenlik açısından önem taşır. Olağan dışı seyir izleyen damarlar, ameliyat sırasında beklenmedik yaralanmalara yol açabilir. Karaciğer cerrahisinde hepatik arterin olağandışı kaynaklardan çıkması sık görülen bir değişkenliktir; bu nedenle ameliyat öncesi damar haritalaması yapılır. Aberran sağ subklavyen atardamar, yemek borusunun arkasından geçerek bası yapabilir ve yutma güçlüğüne yol açar. Bu örnekler, değişkenliğin kendisinin bir hastalık olmadığını ancak klinik sonuç doğurabildiğini gösterir.

Kavramın ikinci kullanım alanı, dokuların olağan dışı yerleşimidir. Bu durumda normal yapıda bir doku, bulunmaması gereken bir yerde gelişir. Mide mukozasının Meckel divertikülünde bulunması bu duruma örnektir; bu doku asit salgılayarak komşu bağırsakta ülser ve kanamaya yol açar. Bu düzenek, çocuklarda ağrısız alt sindirim sistemi kanamasının önemli bir nedenini açıklar. Aynı biçimde tiroit dokusu dil kökünde yerleşebilir; bu durumda kitlenin çıkarılması hastayı kalıcı hipotiroidiye sokabileceğinden, işlem öncesi bezin başka bir yerde bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Kardiyolojide terim, olağan dışı iletim yollarını tanımlar. Kulakçıklarla karıncıklar arasında ek bir iletim yolu bulunması, uyarının normal düğümü atlayarak ilerlemesine yol açar; bu durum preeksitasyon sendromlarının temelidir. Bu hastalarda belirli ilaçların kullanılması, uyarının ek yol üzerinden hızla iletilmesine ve ölümcül ritim bozukluğuna neden olabilir; bu tuzak, tedavi seçiminde belirleyicidir. Ayrıca dar QRS'li bir taşikardi sırasında iletinin geçici olarak bozulması, kompleksin genişlemesine yol açar ve bu durum ventriküler taşikardiyle karışabilir.

Patolojide ise terim, hücre ve doku düzeyindeki sapmaları anlatır; kromozom sayısındaki ya da yapısındaki bozukluklar bu kapsamda değerlendirilir. Terimin kullanımında dikkat edilmesi gereken nokta, sapmanın her zaman hastalık anlamına gelmemesidir. Anatomik değişkenliklerin büyük bölümü yaşam boyu belirti vermez ve rastlantısal olarak saptanır. Bu nedenle bulgunun klinik anlamı, hastanın yakınmalarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Eş anlamlılar

• Sapkın
• Olağandışı seyirli

İlgili terimler

• Hepatik arter
• Doğumsal anomali
• Kromozom
• Aritmi
• Cerrahi