Ağrılı yay sendromu

Ağrılı yay sendromu (İng. painful arc syndrome), kolun yana kaldırılması sırasında belirli bir açı aralığında ağrı duyulmasıyla tanımlanan omuz bulgusudur.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; ağrının kolun çizdiği yayın belirli bir bölümünde ortaya çıkmasını anlatır.

Klinik bağlam

Bulgunun temeli, kolun yana kaldırılması sırasında rotator manşet tendonlarının ve üzerindeki bursanın, akromiyon ile kol kemiği başı arasındaki dar aralıkta sıkışmasıdır. Bu aralık, kolun altmış ile yüz yirmi derece arasında bulunduğu konumda en dardır; ağrının yalnızca bu aralıkta duyulup daha aşağıda ve daha yukarıda azalması, sıkışma tablosunun ayırt edici bulgusudur. Bu nedenle ağrının hangi açılarda ortaya çıktığının sorgulanması ve muayenede gösterilmesi, tanının temel adımıdır.

Ağrının yay boyunca dağılımı, tutulan yapının belirlenmesinde de yol göstericidir. Orta aralıkta ağrı rotator manşet ve subakromiyal bursayı işaret ederken, kolun son otuz derecesinde, yani baş üzerine kaldırıldığında ortaya çıkan ağrı akromiyoklaviküler eklem hastalığını düşündürür. Bu ayrım, tedavinin hedefini doğrudan değiştirir. Muayenede omuz hareketlerinin hasta tarafından yapılması ile hekim tarafından yaptırılması ayrı ayrı değerlendirilmelidir; hastanın kaldıramadığı kolun hekimce sorunsuz kaldırılabilmesi kas ve tendon kökenli bir sorunu, her iki durumda da kısıtlılık bulunması ise donuk omuz ya da eklem hastalığını gösterir.

Klinik tabloda ağrı, sıklıkla kolun dış yan yüzüne vurur ve dirseğin altına inmez; dirseğin altına inen ağrı ve uyuşma, boyun kaynaklı sinir kökü basısını düşündürmelidir. Geceleri, özellikle etkilenen omuz üzerine yatıldığında artması tipiktir ve uykuyu bölmesi hastanın başvuru nedeni olur. Baş üstü çalışan kişilerde, sporcularda ve orta yaş üzerinde sıktır. İlerleyen olgularda tendon yırtığı gelişebilir; bu durumda ağrı yerine güçsüzlük ön plana çıkar ve kolun kaldırıldığı yerde tutulamaması tam kat yırtığın uyarıcı bulgusudur.

Değerlendirmede ilk basamak klinik muayenedir; ultrasonografi tendon bütünlüğünü gösterir, manyetik rezonans cerrahi planlanan olgularda kullanılır. Düz grafi kemik yapıyı ve kalsifikasyonu değerlendirir. Tedavi çoğunlukla cerrahi dışıdır; ağrının denetlenmesi, sıkışmayı artıran hareketlerden kaçınılması ve omuz kuşağı kaslarını güçlendiren fizyoterapi programı temeldir. Bursaya yapılan kortikosteroid enjeksiyonu geçici rahatlama sağlar; yinelenen uygulamalar tendon yapısını zayıflattığından sınırlandırılır. Yanıt alınamayan ve yırtık saptanan olgularda cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Eş anlamlılar

• Subakromiyal sıkışma sendromu
• İmpingement sendromu

İlgili terimler

• Rotator manşet
• Bursit
• Akromiyon
• Tendinit
• Donuk omuz