Atlas
Atlas (İng. atlas), kafatasını taşıyan birinci boyun omurudur.
Etimoloji
Yunan mitolojisinde gökyüzünü omuzlarında taşıyan Atlas'ın adından gelir.
Klinik bağlam
Omur, diğer omurlardan yapısal olarak ayrılır: gövdesi ve dikensi çıkıntısı yoktur, ön ve arka kemerlerden oluşan bir halka biçimindedir.[1] Yukarıda kafatasının oksipital kondilleriyle eklemleşir ve başın öne arkaya eğilme hareketini sağlar; aşağıda ikinci boyun omuruyla yaptığı eklem ise başın yana dönme hareketinin büyük bölümünü üstlenir. Bu işlev bölünmesi, boyun hareket kısıtlılığının hangi düzeyden kaynaklandığının belirlenmesinde kullanılır.
Halkanın içinde ön bölümde ikinci omurun diş çıkıntısı, arka bölümde ise omurilik yer alır; ikisi enine bağla ayrılır. Bu bağın yetersizliği ya da yırtılması, diş çıkıntısının omuriliğe bası yapmasına yol açar. Down sendromu, romatoid artrit, Marfan sendromu ve bazı iskelet displazilerinde bu bölgede kararsızlık gelişebilir; bu hastalarda boynun aşırı hareket ettirilmesi tehlikelidir ve entübasyon, ameliyat pozisyonu ile fizyoterapi uygulamalarında bu risk göz önüne alınmalıdır. Romatoid artritli hastada ameliyat öncesi boyun grafisi istenmesi bu nedenle yerleşmiş bir uygulamadır.
Kırıkları, halka biçimindeki yapının çökme yaralanmasıyla oluşur; başın üzerine düşme ve sığ suya balıklama atlama tipik nedenlerdir. Halka birden çok noktadan kırıldığında parçalar dışa doğru açılır; bu, omurilik basısını görece azaltır ve nörolojik bulgu bulunmayabilir. Bu nedenle boyun ağrısı dışında yakınması olmayan hastada kırık atlanabilir; travma sonrası boyun ağrısında görüntüleme eşiği düşük tutulmalıdır. Enine bağın da yırtılması durumunda yaralanma kararsız kabul edilir ve cerrahi tespit gerekir.
Değerlendirmede ağız açık odontoid grafi klasik yöntemdir; günümüzde bilgisayarlı tomografi travma hastasında ilk seçenektir ve kemik yapıyı ayrıntılı gösterir. Bağ yaralanmaları ile omurilik değerlendirmesi için manyetik rezonans gerekir. Boyun, güvenli biçimde temizlenene dek hareketsiz tutulmalıdır; bu ilke, ikincil hasarın önlenmesinin temelidir. Ayrıca bu bölgede yerleşen tümörler, enfeksiyonlar ve doğumsal birleşme kusurları ayırıcı tanıda yer alır.
Eş anlamlılar
- Birinci boyun omuru
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Standring S (ed.), Gray's Anatomy, 42. baskı, 2021.