Boyun travması

Boyun travması (İng. neck trauma), boyun bölgesindeki kemik, damar, sinir ve solunum yapılarını ilgilendiren yaralanmaların ortak adıdır.

Etimoloji

Yunanca trauma (yara) sözcüğüyle oluşturulmuş tanımlayıcı bir terimdir.

Klinik bağlam

Yaklaşımın temel ilkesi, boynun güvenli biçimde temizlenene dek hareketsiz tutulmasıdır; bu ilke, ikincil omurilik hasarının önlenmesinin dayanağıdır. Buna karşın gereksiz hareketsizleştirme de zararlıdır; boyunluk ağrıya, basınç yarasına ve hava yolu yönetiminde güçlüğe yol açar. Bu nedenle görüntüleme gerekliliğini belirlemek üzere geliştirilmiş klinik ölçütler kullanılır; bilinci açık, nörolojik bulgusu olmayan, orta hat hassasiyeti ve dikkat dağıtıcı yaralanması bulunmayan hastada boyun klinik olarak temizlenebilir.

Künt yaralanmalarda omurga ve omurilik ön plandadır. Yüksek enerjili trafik kazaları, düşme ve sığ suya balıklama atlama başlıca nedenlerdir. Yaşlı hastada düşük enerjili düşmeler bile diş çıkıntısı kırığına yol açabilir; bu grupta yakınma yalnızca boyun ağrısı olabilir ve nörolojik bulgu bulunmayabilir. Bu nedenle yaşlıda düşme sonrası görüntüleme eşiği düşük tutulmalıdır. Değerlendirmede bilgisayarlı tomografi ilk seçenektir; bağ yaralanmaları ve omurilik değerlendirmesi için manyetik rezonans gerekir.

Delici yaralanmalarda öncelik farklıdır. Platisma kasının geçilmiş olması, ciddi yaralanma olasılığını gösterir ve yaranın acil serviste sondalanması sakıncalıdır; pıhtı yerinden oynayarak denetlenemeyen kanamaya yol açabilir. Genişleyen hematom, hava kabarcıklı kanama, nabızsızlık, üfürüm, kanamanın sürmesi ve hava yolu tehdidi acil cerrahi keşif gerektiren kesin bulgulardır. Damar yaralanmasında dış kanama görülmese bile hematom hava yolunu hızla tıkayabilir.

Hava yolu yönetimi, bu hastalarda en kritik ve en güç konudur. Boyun hareketinin kısıtlanması entübasyonu güçleştirir; genişleyen hematom ve dokudaki hava, anatomiyi bozar. Bu nedenle hava yolu erken dönemde, tam tıkanma gelişmeden güvence altına alınmalıdır; beklemek, girişimi çok daha riskli hale getirir. Ayrıca boğulma ve asılma yaralanmalarında gecikmeli ödem ve kıkırdak yaralanması olabileceğinden, yakınması hafif olan hastalar bile bir süre gözlem altında tutulmalıdır. Yemek borusu yaralanmalarının gözden kaçması, mediastinite yol açan ciddi bir sorundur.

Eş anlamlılar

• Servikal travma

İlgili terimler

• Boyun
• Servikal omurga
• Omurilik
• Hava yolu
• Aksis