Yanak mukozası

Yanak mukozası (İng. buccal mucosa), yanakların iç yüzünü örten ağız mukozasıdır.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; tıp dilinde Latince bucca (yanak) kökünden gelen bukkal sıfatı kullanılır.

Klinik bağlam

Bölge, örtü mukozası tipindedir; keratinsizdir, ince ve hareketlidir. Bu özellik, ilaç emiliminin bu bölgeden yüksek olmasını sağlar; bukkal uygulama, ilacın karaciğerden ilk geçiş etkisine uğramadan sistemik dolaşıma karışmasına olanak verir. Ayrıca üst azı dişlerin karşısında parotis bezinin kanal ağzı bulunur; bu nokta, kabakulakta şişliğin ve tükürük taşında akıntının değerlendirilmesinde başvuru yeridir.

Bölge, sistemik hastalıkların erken bulgularını taşır. Kabakulakta kanal ağzında kızarıklık, kızamıkta döküntüden önce ortaya çıkan Koplik lekeleri bu bölgede görülür ve tanısal değer taşır. Birincil böbrek üstü yetmezliğinde mukozada koyulaşma bulunur; anemide solukluk, kanama bozukluklarında peteşiler saptanır. Liken planusta ağsı beyaz çizgilenmeler tipik olarak bu bölgede yerleşir ve yıllarca sürebilir.

Sık karşılaşılan bir bulgu, dişlerin kapanış çizgisi boyunca uzanan beyaz kalınlaşmadır; ısırma ve sürtünmeye bağlıdır, iyi huyludur ve tedavi gerektirmez. Bu bulgunun lökoplakiden ayrılması gerekir; konumu ve tekdüze görünümü ayırt edicidir. Buna karşın silinmeyen, düzensiz ve içinde kırmızı alanlar bulunan plaklar kanser öncüsü kabul edilmeli ve biyopsi yapılmalıdır.

Bölge, ağız kanserinin yerleşim yerlerinden biridir; betel cevizi çiğnemenin yaygın olduğu toplumlarda risk belirgin biçimde yüksektir ve oral submuköz fibroz bu bölgede gelişir. Bu tabloda mukoza solar, esnekliğini yitirir ve ağız açıklığı ilerleyici biçimde kısıtlanır. Bu nedenle muayenede yanak mukozasının iki yanlı olarak, dişler ayrılarak ve iyi aydınlatmayla incelenmesi gerekir; kısıtlanmış ağız açıklığı, hem tanısal bir bulgu hem de muayeneyi güçleştiren bir sorundur.

Eş anlamlılar

• Bukkal mukoza

İlgili terimler

• Ağız mukozası
• Ağız kanseri
• Lökoplaki
• Betel cevizi
• Tükürük bezi