Paradoksal emboli
Paradoksal emboli (İng. paradoxical embolism; Yun. paradoxos "beklenenin aksine" + embolos "tıkaç"), venöz sistemde oluşan trombüs, hava veya başka bir embolik materyalin, kalp içi ya da pulmoner bir sağ-sol şant yoluyla akciğer kapiller yatağını atlayarak arteriyel dolaşıma geçmesidir.
Etimoloji
Yunanca para "karşı, ötesinde" ve doxa "beklenti, kanı" sözcüklerinden oluşan paradoxos ile emballein "içeri atmak" fiilinden türeyen embolos sözcüklerinden türetilmiştir; embolinin beklenmedik biçimde venözden arteriyel sisteme geçişini ifade eder.
Klinik bağlam
Paradoksal emboli en sık patent foramen ovale yoluyla gerçekleşir; atriyal septal defekt, ventriküler septal defekt ve pulmoner arteriyovenöz malformasyonlar diğer olası geçiş yollarıdır. Şant normalde sol-sağ yönlü olsa da öksürük, Valsalva manevrası veya pulmoner emboli sonrası sağ atriyum basıncının geçici olarak yükselmesi akımı tersine çevirerek embolinin geçişine olanak tanır. Klinik olarak en sık kriptojenik iskemik inme şeklinde ortaya çıkar; daha nadiren miyokard enfarktüsü, mezenter iskemisi veya ekstremite arteriyel tıkanıklığına yol açabilir.[1] Tanı, arteriyel emboli ile birlikte venöz trombüs veya pulmoner emboli kaynağının ve sağ-sol şantın gösterilmesine dayanır; kabarcık testi eşliğinde transözofageal ekokardiyografi veya transkraniyal Doppler şant saptamada kullanılır.[2] Santral venöz kateter işlemleri sırasında oluşan hava embolisi de şant varlığında paradoksal yolla serebral dolaşıma ulaşabilir.
Eş anlamlılar
- Çapraz emboli
- Paradoks emboli
İlgili terimler
- Patent foramen ovale
- Atriyal septal defekt
- Kriptojenik inme
- Derin ven trombozu
- Pulmoner emboli
- Hava embolisi
Kaynaklar
- ↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
- ↑ Pristipino C, Sievert H, D'Ascenzo F ve ark., European position paper on the management of patients with patent foramen ovale. General approach and left circulation thromboembolism, European Heart Journal, 2019.