Antikoagülasyon

Antikoagülasyon (İng. anticoagulation; Yun. anti "karşı" + Lat. coagulare "pıhtılaştırmak"), pıhtılaşma kaskadının farklı basamaklarını baskılayan ilaçlarla kanın pıhtılaşma yeteneğinin azaltılması; tromboz oluşumunun önlenmesi veya mevcut trombüsün büyümesinin durdurulması amacıyla uygulanan tedavi yaklaşımıdır.

Etimoloji

Yunanca anti (karşı) öneki ile Latince coagulare (co- "birlikte" + agere "sürmek"; pıhtılaştırmak, katılaştırmak) fiilinden türeyen coagulatio sözcüğünden oluşur.

Klinik bağlam

Antikoagülan ilaçlar etki mekanizmalarına göre başlıca dört gruba ayrılır: heparinler (fraksiyone olmayan heparin ve düşük molekül ağırlıklı heparinler; antitrombin aracılı faktör Xa ve trombin inhibisyonu), K vitamini antagonistleri (varfarin; faktör II, VII, IX, X sentezinin baskılanması), doğrudan etkili oral antikoagülanlar (DOAK; apiksaban, rivaroksaban, edoksaban ile doğrudan faktör Xa inhibisyonu, dabigatran ile doğrudan trombin inhibisyonu) ve parenteral doğrudan trombin inhibitörleri (argatroban, bivalirudin).^[1] Başlıca endikasyonlar derin ven trombozu ve pulmoner emboli tedavisi ile profilaksisi, atriyal fibrilasyonda inme önlenmesi, mekanik kalp kapağı, sol ventrikül trombüsü ve ekstrakorporeal devrelerin (hemodiyaliz, ekstrakorporeal membran oksijenasyonu) açık tutulmasıdır. Antikoagülasyon trombosit işlevini hedefleyen antiagregan tedaviden (aspirin, P2Y12 inhibitörleri) mekanizma ve endikasyon açısından ayrılır. Tedavinin temel riski kanamadır; izlemde K vitamini antagonistleri için INR, fraksiyone olmayan heparin için aPTT veya anti-Xa düzeyi kullanılırken DOAK'lar rutin izlem gerektirmez. Böbrek ve karaciğer işlevi, ilaç etkileşimleri, girişimsel işlemler öncesi kesme-köprüleme kararları ve spesifik geri çevirici ajanların (protamin, K vitamini, idarusizumab, andeksanet alfa) varlığı klinik yönetimin önemli bileşenleridir.^[2] Heparine bağlı trombositopeni, heparin tedavisinin tromboz ile seyreden paradoksal immün komplikasyonudur.

Eş anlamlılar

Antikoagülan tedavi
Pıhtılaşma önleyici tedavi

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
↑ Steffel J, Collins R, Antz M ve ark., 2021 European Heart Rhythm Association Practical Guide on the Use of Non-Vitamin K Antagonist Oral Anticoagulants in Patients with Atrial Fibrillation, Europace, 2021.

[1] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[2] Steffel J, Collins R, Antz M ve ark., 2021 European Heart Rhythm Association Practical Guide on the Use of Non-Vitamin K Antagonist Oral Anticoagulants in Patients with Atrial Fibrillation, Europace, 2021.

[1]

[2]