Hipoalbüminemi
Hipoalbüminemi (İng. hypoalbuminemia), serum albümin düzeyinin normalin altına inmesidir. Bir hastalık değil, altta yatan sürecin ve hastalık ağırlığının göstergesidir.
Etimoloji
Latince yumurta akı anlamındaki albumen sözcüğünden gelen albümin adı ile Yunanca hypo (altında) ön ekinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Albümin karaciğerde üretilen, plazmanın en bol proteinidir. Plazma onkotik basıncının büyük bölümünü sağlar; ayrıca ilaçlar, bilirubin, kalsiyum, hormonlar ve yağ asitleri için taşıyıcıdır, antioksidan etki gösterir ve asit-baz dengesine katkıda bulunur. Yarı ömrü uzundur; bu nedenle akut değişiklikleri yansıtmakta yavaştır ancak düzeydeki hızlı düşüşler dağılım değişikliklerini gösterir.[1]
Düzey düşüklüğünün mekanizmaları çeşitlidir. Üretimin azalması karaciğer hastalıklarında ve ağır malnütrisyonda görülür. Kaybın artması nefrotik sendromda idrarla, protein kaybettiren enteropatide sindirim yoluyla, yanık ve geniş yaralarda deriden olur. Yıkımın artması ve dağılımın değişmesi ise enflamatuvar durumların temel mekanizmasıdır: albümin negatif akut faz proteinidir; enflamasyonda karaciğer üretimi diğer proteinlere kaydırır ve kapiller geçirgenliğin artmasıyla albümin damar dışına çıkar. Ayrıca sıvı yüklenmesi dilüsyonel düşüşe yol açar.
Bu nedenle yoğun bakımda ve akut hastalıkta saptanan hipoalbümineminin çoğunlukla beslenme yetersizliğini değil, enflamasyonu ve hastalık ağırlığını yansıttığı kabul edilir. Albüminin beslenme durumunun göstergesi olarak kullanılması, günümüzde terk edilmiş bir yaklaşımdır; prealbümin ve transferrin de aynı sınırlılığı taşır. Beslenme değerlendirmesinde kilo kaybı, alım öyküsü, kas kütlesi ve işlevsel ölçütler kullanılır.
Klinik olarak belirgin düşüş ödem, asit ve plevral sıvı birikimine katkıda bulunur; ancak ödem oluşumunda kapiller geçirgenlik ve hidrostatik basınç da belirleyicidir. Yara iyileşmesinin gecikmesi, enfeksiyon riskinde artış ve ilaç etkilerinde değişiklik diğer sonuçlardır. Yüksek oranda proteine bağlanan ilaçların — fenitoin, varfarin, seftriakson, bazı nonsteroid antienflamatuvarlar — serbest fraksiyonu artar; bu nedenle standart dozlarda beklenmedik etki ve toksisite görülebilir. Fenitoin düzeyinin hipoalbüminemide düzeltilerek yorumlanması gerekir.
Laboratuvar yorumunda iki nokta önemlidir. Birincisi kalsiyum ölçümüdür: total kalsiyum albümine bağlı fraksiyonu içerdiğinden hipoalbüminemide düşük çıkar; asıl belirleyici olan iyonize kalsiyumdur, bu nedenle kritik hastada doğrudan iyonize ölçüm yeğlenir. İkincisi anyon açığı hesabıdır; albümin başlıca anyonik proteindir ve düşüklüğü anyon açığını yalancı biçimde düşürerek metabolik asidozun gözden kaçmasına yol açar. Bu düzeltmenin yapılmaması, yoğun bakımda sık karşılaşılan bir yorum hatasıdır.
Prognostik değeri güçlüdür: düşük albümin düzeyi cerrahi sonrası komplikasyon, uzamış yatış ve ölüm oranıyla ilişkilidir; birçok risk skorunda yer alır. Ancak bu ilişki nedensel değildir; düzeyin ilaçla yükseltilmesi sonucu iyileştirmez.
Yönetimin temeli altta yatan nedenin tedavisidir: enfeksiyonun denetimi, enflamasyonun azaltılması, protein kaybının kaynağının bulunup giderilmesi, karaciğer hastalığının yönetimi ve uygun beslenme desteği. Albümin infüzyonunun yeri sınırlı ve seçicidir; kanıta dayalı endikasyonlar arasında sirozda büyük hacimli parasentez sonrası dolaşım işlev bozukluğunun önlenmesi, spontan bakteriyel peritonit tedavisine eklenmesi ve hepatorenal sendrom yönetimi bulunur. Genel yoğun bakım hastasında sıvı resüsitasyonunda albüminin kristalloide üstünlüğü gösterilememiştir; travmatik beyin hasarında ise zararlı bulunmuştur. Yalnızca laboratuvar değerini yükseltmek amacıyla albümin verilmesi önerilmez.[2]
Değerlendirmede idrar protein atılımı, karaciğer işlev testleri, enflamasyon göstergeleri ve gerektiğinde sindirim sisteminden protein kaybının araştırılması yer alır; neden belirlenmeden yapılan replasman, tanıyı geciktirir.
Eş anlamlılar
- Albümin düşüklüğü