Piridostigmin

Piridostigmin (İng. pyridostigmine), asetilkolinesteraz enzimini geri dönüşlü olarak baskılayan ilaçtır. Başlıca miyastenia gravisin belirtiye yönelik tedavisinde kullanılır.

Etimoloji

Adı, molekülün piridin halkası içermesi ve fizostigmin türevi olmasından gelir; stigmin eki bu ilaç ailesini belirtir.

Klinik bağlam

İlaç, sinaptik aralıkta asetilkolini parçalayan asetilkolinesterazı geçici olarak bloke eder; böylece aracının aralıktaki derişimi ve etki süresi artar. Nöromusküler kavşakta bu, azalmış reseptör sayısına karşın iletimin sürdürülmesini sağlar. Kuaterner amonyum yapısı nedeniyle kan-beyin engelini geçmez; bu özellik, merkezi sinir sistemi yan etkilerinin sınırlı kalmasını açıklar ve ilacı fizostigminden ayırır.

Miyastenia gravis tedavisinde piridostigmin belirtileri hafifletir ancak hastalığın altta yatan otoimmün sürecini değiştirmez. Bu nedenle tek başına yeterli olmayan hastalarda kortikosteroidler, steroid koruyucu immünsupresifler ve seçilmiş olgularda biyolojik ajanlar eklenir; timoma varlığında timektomi uygulanır. Doz, hastanın günlük etkinlik düzenine göre ayarlanır; yemek öncesi zamanlama, yutma güçlüğü olan hastalarda beslenmeyi kolaylaştırır.

Yan etkiler, muskarinik reseptörlerin aşırı uyarılmasından kaynaklanır: karın krampları, ishal, bulantı, tükürük ve bronş salgısında artış, terleme, bradikardi, göz bebeğinde küçülme ve idrar sıkışması. Bu etkiler doza bağımlıdır ve gerektiğinde antimuskarinik ilaçlarla azaltılabilir. Nikotinik yan etkiler arasında kas seğirmesi ve kramplar bulunur.

Klinik açıdan en önemli ayrım, kötüleşen hastada tablonun miyastenik kriz mi kolinerjik kriz mi olduğudur. Miyastenik krizde hastalık etkinliği artmıştır ve daha fazla tedavi gerekir; kolinerjik krizde ise aşırı ilaç kullanımı iletiyi bozarak güçsüzlüğe yol açar. İkincisinde bol salgı, ishal, kramp, terleme, bradikardi ve pupil daralması eşlik eder. Ancak ayrım her zaman kolay değildir ve her iki durumda da öncelik solunum yetersizliğinin tanınmasıdır. Krizde piridostigmin çoğunlukla geçici olarak kesilir; tedavi plazmaferez ya da intravenöz immünoglobulin ile yapılır ve solunum desteği sağlanır.

Solunum yetersizliğinin değerlendirilmesinde nabız oksimetresi geç uyarı verir; bu hastalarda kas gücünün — vital kapasite ve negatif inspiratuvar basınç gibi ölçümlerin — izlenmesi gerekir. Satürasyonun normal görünmesine güvenilerek entübasyonun geciktirilmesi klasik bir hatadır.

Anestezi uygulamasında miyastenia gravis ve piridostigmin kullanımı önemli etkileşimler yaratır. Bu hastalar nondepolarizan kas gevşeticilere aşırı duyarlıdır; dozlar belirgin biçimde azaltılır ve nesnel nöromusküler izlem zorunludur. Süksinilkoline ise görece direnç gösterebilirler, ancak yanıt öngörülemez. Piridostigmin ayrıca plazma kolinesterazını da baskılayarak süksinilkolin ve ester yapılı lokal anesteziklerin etkisini uzatabilir. Ameliyat öncesi ilacın sürdürülüp sürdürülmeyeceği bireysel olarak kararlaştırılır. Aminoglikozitler, magnezyum, bazı antiaritmikler ve florokinolonlar nöromusküler iletiyi bozarak tabloyu ağırlaştırabilir; bu ilaçlardan kaçınılmalıdır.

İlacın ikinci kullanım alanı, sinir ajanı maruziyetine karşı ön tedavi olarak asetilkolinesterazın bir bölümünün geri dönüşlü biçimde korunmasıdır. Ayrıca ameliyat sonrası bağırsak ve idrar kesesi atonisinde kullanımı bildirilmiştir.

Aynı ilaç ailesinden neostigmin, kan-beyin engelini geçmemesi ve daha kısa etki süresi nedeniyle nöromusküler blokajın geri döndürülmesinde kullanılır; bu amaçla bradikardi ve salgı artışını önlemek için bir antimuskarinik ile birlikte verilir. Fizostigmin ise merkezi etkili olduğundan antikolinerjik zehirlenmede yer bulur.

Eş anlamlılar

• Piridostigmin bromür

İlgili terimler

• Miyastenia gravis
• Asetilkolin
• Nöromusküler blokaj
• Motor son plak
• Neostigmin