ABCD² skoru
ABCD² skoru (İng. ABCD² score), geçici iskemik atak sonrası erken dönemde (2, 7 ve 90 gün) iskemik inme gelişme riskini öngörmek amacıyla yaş, kan basıncı, klinik bulgular, belirti süresi ve diyabet varlığını puanlayan, 0–7 arasında değer alan klinik risk sınıflama aracıdır.
Etimoloji
Skoru oluşturan beş bileşenin İngilizce baş harflerinden türetilmiş bir kısaltmadır: Age (yaş), Blood pressure (kan basıncı), Clinical features (klinik bulgular), Duration (süre) ve Diabetes (diyabet); "D²" ifadesi iki ayrı D bileşenini belirtir.
Klinik bağlam
Skor, 2005'te Oxford'da geliştirilen ABCD skoruna (Rothwell ve ark.) diyabet bileşeninin eklenmesiyle 2007'de Johnston ve arkadaşlarınca türetilmiş ve doğrulanmıştır. Puanlama şu şekildedir: yaş ≥60 (1 puan); başvuruda sistolik kan basıncı ≥140 mmHg veya diyastolik ≥90 mmHg (1 puan); klinik bulgu olarak tek taraflı güçsüzlük (2 puan) ya da güçsüzlük olmaksızın konuşma bozukluğu (1 puan); belirti süresi ≥60 dakika (2 puan) veya 10–59 dakika (1 puan); diyabet varlığı (1 puan). Toplam 0–3 puan düşük, 4–5 orta ve 6–7 yüksek risk olarak sınıflanır; özgün çalışmada iki günlük inme riski sırasıyla yaklaşık %1, %4 ve %8 olarak bildirilmiştir.[1] Skorun temel kullanım alanı, acil serviste TIA hastalarının değerlendirme aciliyetini ve yatış kararını düzenlemektir; ancak sonraki doğrulama çalışmaları ayırt edici gücünün orta düzeyde olduğunu ve özellikle düşük puanlı hastalarda karotis darlığı ya da atriyal fibrilasyon gibi yüksek riskli nedenleri gözden kaçırabileceğini göstermiştir. Bu sınırlılıklar nedeniyle görüntüleme bulgularını ekleyen ABCD²-I ve ABCD³-I gibi türevler geliştirilmiştir.[2] Güncel kılavuzlar skorun tek başına hastaların taburcu edilmesini ya da etiyolojik araştırmanın ertelenmesini gerekçelendirmemesi gerektiğini vurgular; tüm TIA hastalarının puandan bağımsız olarak hızlı damar görüntülemesi ve kardiyak değerlendirme ile ikincil korunma tedavisine erişmesi önerilir. Skor ayrıca ikili antiagregan tedavi çalışmalarında (CHANCE, POINT) hasta seçimi ölçütü olarak kullanılmıştır.[3]
Eş anlamlılar
- ABCD2 skoru
- ABCD-kare skoru
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Johnston SC, Rothwell PM, Nguyen-Huynh MN ve ark., Validation and refinement of scores to predict very early stroke risk after transient ischaemic attack, The Lancet, 2007.
- ↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
- ↑ Kleindorfer DO, Towfighi A, Chaturvedi S ve ark., 2021 Guideline for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack, Stroke, 2021.