Abortifasiyen
Abortifasiyen (İng. abortifacient), gebeliğin sonlandırılmasına yol açan madde ya da ilaçtır.
Etimoloji
Latince abortus (düşük) ve facere (yapmak) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Tıbbi uygulamada kullanılan ilaçlar iki temel düzeneğe dayanır ve bu ikisinin birlikte kullanılması etkinliği belirgin biçimde artırır.[1] Mifepriston, progesteron almaçlarını bloke ederek gebeliğin sürmesi için gerekli hormonal desteği ortadan kaldırır; rahim iç tabakasının bütünlüğü bozulur ve rahim kası prostaglandinlere duyarlı hâle gelir. Ardından verilen misoprostol ise rahim kasını kastırır ve rahim ağzını yumuşatır. Bu sıralı kullanım, tek başına misoprostol uygulamasından daha yüksek başarı sağlar; ikisi arasında bırakılan sürenin kurala uygun olması etkinliği belirler.
Uygulamanın güvenliği, gebelik haftasının doğru belirlenmesine bağlıdır. Bu nedenle işlem öncesinde ultrason ile gebeliğin rahim içinde olduğu ve haftasının uygunluğu doğrulanmalıdır. Bu adımın atlanması, dış gebeliğin gözden kaçmasına ve ilaç tedavisiyle geçirilen sürede yırtılma riskinin artmasına yol açar; bu tuzak ölümcül olabilir. Rh negatif kadınlarda anti-D immünglobulin uygulanması gerekir; bu koruyucu adım sonraki gebelikleri güvence altına alır ve sıklıkla ihmal edilir.
Beklenen etkiler ile komplikasyonların ayırt edilmesi önemlidir. Kramp tarzında ağrı ve kanama beklenen bulgulardır; kanama adet kanamasından yoğun olur. Buna karşın uzun süre boyunca yoğun kanamanın sürmesi, ateş, kötü kokulu akıntı ve şiddetli karın ağrısı eksik düşük ya da enfeksiyonu düşündürür ve ivedi değerlendirme gerektirir. İşlemin başarısız olduğu olgularda gebelik sürebilir; bu durumda misoprostol maruziyeti bebekte doğumsal anomali riski taşıdığından danışmanlık verilmelidir. İşlem sonrası gebelik testinin bir süre pozitif kalabileceği hastaya anlatılmalıdır.
Tıbbi kullanım dışında, halk arasında düşük yapıcı olduğuna inanılan bitkisel karışımlar ve maddeler kullanılmaktadır; bu uygulamalar denetimsiz doz ve ağır zehirlenme riski taşır. Bitkisel ürünlerin bir bölümü karaciğer yetmezliği ve kanama bozukluğuna yol açar. Ayrıca metotreksat gibi ilaçlar, tıbbi denetim altında dış gebelik tedavisinde kullanılır; bu kullanım ayrı bir endikasyondur. Terim ayrıca veteriner hekimlikte ve toksikolojide, gebelik kaybına yol açan çevresel etkenleri tanımlamak üzere de kullanılır.
Eş anlamlılar
- Düşük yapıcı madde
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Cunningham FG ve ark., Williams Obstetrics, 26. baskı, 2022.