Abrazyon

Abrazyon (İng. abrasion; Lat. abradere kazımak), bir yüzeyin sürtünme yoluyla aşınmasıdır.

Etimoloji

Latince ab (uzağa) ve radere (kazımak) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Terim, tıpta birden çok bağlamda kullanılır; ortak nokta, dokunun kesilerek değil sürtünerek kaybedilmesidir. Deride oluşan biçim, en sık karşılaşılanıdır ve yalnızca yüzey katmanlarını kapsar. Bu yüzeysellik, iyileşmenin iz bırakmadan tamamlanmasını sağlar; ancak derin tabakalara ulaşan aşınmalarda kalıcı iz ve renk değişikliği gelişir. Yaralanmada en önemli klinik nokta, yabancı cisim ve kirin doku içine gömülmesidir. Temizlenmeyen parçacıklar iyileştikten sonra deri altında kalıcı olarak görünür; buna travmatik dövme denir ve düzeltilmesi güçtür. Bu nedenle ilk bakımda bol su ile basınçlı yıkama ve gerektiğinde fırçalama, tedavinin en belirleyici adımıdır.

Kornea aşınması, göz hekimliğinin sık acillerindendir. Şiddetli ağrı, ışıktan rahatsızlık ve gözde yabancı cisim hissi tipiktir; tanı boya ile yüzey incelenerek konur. Kapak altının çevrilerek incelenmesi zorunludur, çünkü orada kalan bir yabancı cisim yinelenen çizikler oluşturur ve iyileşmeyi engeller. En kritik uygulama kuralı, kontakt lens kullanan hastada gözün kapatılmamasıdır; bu durumda mikrobik keratit riski yüksektir ve kapatma enfeksiyonu kolaylaştırır. Ayrıca yerel anestezik damlaların hastaya reçete edilmemesi gerekir; ağrıyı geçirmekle birlikte iyileşmeyi durdurur ve doku hasarını artırır. Bu iki kural, alanın en sık ihlal edilen güvenlik ilkeleridir.

Diş hekimliğinde terim, diş sert dokusunun dış mekanik etkiyle aşınmasını anlatır ve klinik açıdan benzer görünen diğer aşınma biçimlerinden ayrılır. Sert fırçalama ve aşındırıcı diş macunları başlıca nedenlerdir; aşınma genellikle diş boyunlarında ve fırçalama yönüne uygun biçimde görülür. Asit etkisiyle oluşan erozyon ve diş sıkmaya bağlı atrizyon ise farklı düzeneklere dayanır; bu ayrım, tedavinin nedene yönlendirilmesini sağlar.

Terim ayrıca amaçlı bir işlem adı olarak da kullanılır. Dermabrazyon, derinin denetimli biçimde aşındırılarak yenilenmesini sağlayan bir yöntemdir; iz ve yüzey düzensizliklerinin giderilmesinde uygulanır. Her aşınma yaralanmasında tetanoz korunması değerlendirilmelidir; geniş yüzeyli aşınmalarda sıvı kaybı ve enfeksiyon riski yanık yaralanmalarına benzer biçimde ele alınır.

Eş anlamlılar

• Sıyrık
• Aşınma

İlgili terimler

• Yara
• Kırmızı göz
• Tetanoz
• Yara enfeksiyonu
• Epitel