Adneks

Adneks (İng. adnexa; Lat. adnexa eklentiler), bir organa komşu ve onunla işlevsel ilişki içindeki yardımcı yapıları anlatan terimdir.

Etimoloji

Latince adnectere (bağlamak, eklemek) fiilinden türetilmiştir; çoğul biçimiyle kullanılır.

Klinik bağlam

Terim en sık kadın hastalıkları bağlamında kullanılır ve rahmin iki yanındaki yumurtalık, fallop tüpü ile bunları tutan bağları kapsar. Bu bölgede saptanan kitleler adneksiyal kitle olarak adlandırılır ve son derece geniş bir ayırıcı tanı listesi taşır; işlevsel kistler, dış gebelik, endometriozis odakları, iltihabi kitleler, iyi huylu tümörler ve over kanseri bu kapsamdadır. Bu çeşitlilik, terimin bir tanı değil bir yerleşim tanımı olduğunu gösterir.

Değerlendirmede belirleyici olan, hastanın yaşı ve kitlenin ultrasondaki özellikleridir. Doğurganlık çağındaki kadında saptanan basit kistlerin büyük bölümü işlevseldir ve birkaç döngü içinde kendiliğinden geriler; bu nedenle her kitle cerrahi gerektirmez. Menopoz sonrasında ise işlevsel kist beklenmez ve aynı bulgu farklı bir dikkatle ele alınır. Düzensiz sınır, katı bölümler, kalın bölmeler ve kanlanma artışı kuşkulu bulgulardır. CA-125 ölçümü yol gösterir; ancak endometriozis, miyom, gebelik ve karaciğer hastalığında da yükseldiğinden menopoz öncesi kadınlarda tek başına yorumlanmamalıdır.

Adneksiyal ağrıda en kritik iki tanı, dış gebelik ve yumurtalık torsiyonudur. Doğurganlık çağındaki her kadında gebelik testi zorunludur; bu adımın atlanması ciddi bir hatadır. Torsiyonda ani ve şiddetli yan ağrısı ile kusma bulunur; en önemli tuzak, Doppler incelemesinde akımın korunmuş görülmesinin torsiyonu dışlamamasıdır, çünkü organ ikili damar beslenmesine sahiptir. Bu bilgi, gecikmiş tanı nedeniyle organ kaybını önlemek açısından belirleyicidir. Adneksiyal hassasiyet ayrıca pelvik iltihabi hastalığın da bulgusudur; bu tabloda ateş ve akıntı eşlik eder ve tedavi gecikirse kısırlık ile dış gebelik riski artar.

Terim, göz hekimliğinde de kullanılır ve göz küresinin yardımcı yapılarını, yani göz kapaklarını, gözyaşı bezini ve kanallarını ile göz çukurundaki dokuları anlatır. Bu bölgenin iltihabi ve tümöral hastalıkları, gözün kendisini etkilemeden de görme işlevini bozabilir. Bağlamın belirtilmesi, terimin doğru anlaşılması için gereklidir.

Eş anlamlılar

• Adneksler
• Uterus eklentileri

İlgili terimler

• Yumurtalık
• Dış gebelik
• Over kanseri
• Endometriozis
• Transvajinal ultrasonografi