Agrafi

Agrafi (İng. agraphia; Yun. a- yok, graphein yazmak), beyin hasarı sonucu daha önce kazanılmış yazma yeteneğinin yitirilmesidir.

Etimoloji

Yunanca a- (yok) ve graphein (yazmak) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Yazma, dil, görsel-uzamsal düzenleme ve el hareketlerinin planlanmasını birlikte gerektiren karmaşık bir işlevdir; bu nedenle bozukluğun niteliği, hasarın hangi ağı etkilediğini gösterir. Dil kökenli biçimlerde yazı, konuşmadaki bozuklukla koşut gider; sözcük bulma güçlüğü olan hastanın yazısında da aynı eksiklik görülür ve bu tablo hemen her zaman afaziye eşlik eder. Buna karşın saf biçimlerde konuşma ve okuma korunmuşken yalnızca yazma bozulur; bu ayrım, yazının dilden görece bağımsız bir çıktı yolu bulunduğunu gösterir.

Alt tipler tanısal açıdan yol göstericidir. Yüzeyel biçimde düzenli yazılan sözcükler doğru, kuraldışı yazılanlar sesletildikleri gibi yanlış yazılır; derin biçimde ise anlamca yakın sözcük yerine geçer. Apraksik agrafide hastanın dili sağlamdır, harflerin nasıl çizileceği bilgisi kaybolmuştur; kişi sözcüğü harf harf söyleyebildiği halde yazamaz, ancak harfleri hazır verildiğinde dizebilir. Uzamsal biçimde harfler doğrudur fakat satır düzeni bozulur, sayfanın bir yanı boş bırakılır; bu bulgu sağ parietal lob hasarını ve ihmal sendromunu düşündürür.

Yazma bozukluğunun en önemli klinik değeri, sinsi seyreden hastalıklarda erken uyarıcı olmasıdır. Konuşma korunduğu için hasta ve yakınları sorunu fark etmeyebilir; buna karşın yazı örneğinin incelenmesi, dil ağlarındaki bozulmayı çoğu kez ilk gösteren bulgudur. Bu nedenle nörolojik muayenede hastadan kendiliğinden bir cümle yazması istenmelidir; kopyalama ve dikte ayrı ayrı sınandığında bozukluğun düzeyi belirlenebilir. Ayırıcı tanıda el kaslarının güçsüzlüğü, tremor ve görme kusuru dışlanmalıdır; bunlarda yazının biçimi bozulur ama içeriği korunur.

Nedenler arasında inme başta gelir; sol yarımküre orta serebral arter alanındaki tıkanmalar tipik olarak dil kökenli agrafi oluşturur. Kafa travması, beyin tümörleri ve ensefalit akut nedenlerdir; Alzheimer hastalığı ile arka kortikal atrofi gibi dejeneratif tablolarda ise bozukluk yavaş ilerler. Agrafinin, hesaplama güçlüğü, sağ-sol karışıklığı ve parmakların adlandırılamamasıyla birlikte bulunması Gerstmann sendromunu tanımlar ve sol parietal bölgeyi işaret eder. Tedavi nedene yöneliktir; dil ve uğraşı terapisiyle yürütülen rehabilitasyon işlevsel kazanım sağlar.

Eş anlamlılar

• Yazma yitimi

İlgili terimler

• Afazi
• Aleksi
• Agnosia
• Parietal lob
• İnme