Parietal lob

Parietal lob (İng. parietal lobe; Lat. paries duvar), beynin duyusal bilgilerin bütünleştirildiği, üstte ve arkada yer alan lobudur.

Etimoloji

Latince paries (duvar) sözcüğünden gelen ve üzerindeki kafatası kemiğinin adından türetilmiştir.

Klinik bağlam

Lob, önde merkezî oluk ile frontal lobdan ayrılır; hemen arkasındaki kıvrım birincil duyu korteksidir ve vücudun karşı yarısından gelen dokunma, basınç ve konum duyusunu alır. Bu bölgede vücut, alanın büyüklüğüne göre değil duyarlılığına göre temsil edilir; el ve dudaklar orantısız geniş alan kaplar. Geri kalan bölümler çağrışım korteksidir ve farklı duyulardan gelen bilgiyi birleştirerek mekân algısını, dikkati ve amaca yönelik hareketi düzenler.

İki yarımkürenin işlevleri belirgin biçimde ayrışmıştır ve bu, klinik tabloları belirler. Baskın yarımküredeki lezyonlarda Gerstmann sendromu görülür: yazma güçlüğü, hesaplama bozukluğu, sağ-sol karışıklığı ve parmakların adlandırılamaması. Buna ek olarak apraksi, yani kas gücü ve anlama sağlam olduğu halde öğrenilmiş hareketlerin yapılamaması ortaya çıkar; hasta tarak kullanmayı bildiği halde eylemi taklit edemez. Bu bulgu, günlük yaşam bağımsızlığını doğrudan etkiler.

Baskın olmayan yarımküredeki lezyonlar farklı ve sık gözden kaçan bir tablo oluşturur. İhmal sendromunda hasta karşı taraftaki uzayı ve kendi vücut yarısını yok sayar; tabağın yalnızca bir yanını yer, yüzünün bir yanını tıraş eder, saatin rakamlarını tek tarafa sıkıştırarak çizer. Anosognozide ise kendi felcinin farkında değildir ve yürüyebileceğini savunur. Bu hastalar rehabilitasyona uyum sağlamakta güçlük çeker ve düşme riski yüksektir; bu nedenle tanınmaları bakım planını doğrudan değiştirir.

Değerlendirmede basit yatak başı testleri yüksek bilgi verir: çizgi ortalama, saat çizimi, çift eşzamanlı uyaran verme ve öğrenilmiş hareketlerin taklit ettirilmesi. Bu testler yapılmadığında, özellikle motor bulgusu hafif olan hastalarda lezyon gözden kaçar. Nedenler arasında inme başta gelir; orta serebral arterin arka dallarının tıkanması tipiktir. Tümörler, travma ve dejeneratif hastalıklar diğer nedenlerdir; arka kortikal atrofide görsel-uzamsal güçlükler ilk yakınmadır ve hastalar yıllarca göz hastalıkları yönünden değerlendirilir.

Eş anlamlılar

• Yan lob

İlgili terimler

• Agnosia
• Agrafi
• Aleksi
• İnme
• Serebral dominans