Akrosiyanoz

Akrosiyanoz (İng. acrocyanosis; Yun. akron uç, kyanos mavi), el ve ayak uçlarında sürekli, ağrısız mor mavi renk değişikliğidir.

Etimoloji

Yunanca akron (uç) ve kyanos (mavi) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Tabloda, uç bölgelerdeki küçük atardamarlarda kalıcı büzülme ve buna bağlı olarak kılcal damarlarda kanın yavaşlaması söz konusudur; oksijenini bırakmış kanın birikmesi mavimsi rengi oluşturur. Birincil biçim iyi huyludur, genç kadınlarda sıktır, soğukla belirginleşir ve sıcakta azalır; eller genellikle soğuk ve terlidir. Ağrı bulunmaması, doku kaybı ve yara gelişmemesi ile nabızların normal alınması, bu iyi huylu biçimin belirleyici özellikleridir.

Ayırıcı tanıda en önemli tablo Raynaud olgusudur ve ayrım klinik açıdan belirleyicidir. Raynaud'da renk değişikliği ataklar halinde gelir, keskin sınırlıdır ve tipik olarak beyazlaşma, morarma ve kızarma sırasını izler; ağrı ve uyuşma eşlik eder, ataklar arasında el normale döner. Akrosiyanozda ise renk değişikliği süreklidir, sınırları belirsizdir, ağrısızdır ve atak biçiminde değildir. Bu ayrımın yapılması, gereksiz incelemelerden ve tedavilerden kaçınılmasını sağlar.

İkincil biçimlerin araştırılması gerekir ve bu, terimin asıl klinik ağırlığını oluşturur. Bağ dokusu hastalıkları, özellikle skleroderma ve lupus; kanın akışkanlığını bozan kriyoglobulinemi ve soğuk aglütinin hastalığı; miyeloproliferatif hastalıklar; antifosfolipid sendromu ve bazı ilaçlar bilinen nedenlerdir. Anoreksiya nervozada sık görülür ve besin kısıtlamasının çevresel dolaşım üzerindeki etkisini yansıtır. Ani başlayan, tek taraflı ya da asimetrik olan, ağrı ve doku kaybının eşlik ettiği tablolar iyi huylu kabul edilmemeli, damar tıkanıklığı ve emboli yönünden araştırılmalıdır.

Yenidoğan döneminde el ve ayaklarda görülen mavimsi renk, yaşamın ilk günlerinde olağandır ve ısıtmakla düzelir; bu durum, merkezî siyanozdan ayrılmalıdır. Ayrım için dil ve ağız içi mukozasına bakılır: buralarda morarma bulunması merkezî siyanozu gösterir ve doğumsal kalp hastalığı ile solunum sorunları yönünden acil değerlendirme gerektirir. Bu basit muayene adımı, iyi huylu bir bulgu ile yaşamı tehdit eden bir tablonun ayrımını sağlar. Birincil biçimde tedavi gerekmez; soğuktan korunma, sigaranın bırakılması ve damar büzücü etkili ilaçlardan kaçınılması yeterlidir. Yakınmaların belirgin olduğu olgularda damar genişletici tedaviler denenebilir.

Eş anlamlılar

• Uç morarması

İlgili terimler

• Raynaud olgusu
• Siyanoz
• Skleroderma
• Periferik dolaşım
• Anoreksiya nervoza