Akut romatizmal ateş
Akut romatizmal ateş (İng. acute rheumatic fever), grup A streptokok boğaz enfeksiyonundan sonra gelişen, kalp, eklem, sinir sistemi ve deriyi tutabilen bağışıklık aracılı hastalıktır.
Etimoloji
Yunanca rheuma (akıntı) kökünden gelen romatizma terimi ile ateş sözcüğünün birleşimidir.
Klinik bağlam
Hastalık, streptokok antijenlerine karşı gelişen bağışıklık yanıtının, benzer yapıdaki insan dokularına saldırmasıyla ortaya çıkar; bu düzenek moleküler benzerlik olarak adlandırılır. Enfeksiyondan yaklaşık iki-dört hafta sonra başlar.[1]
Önemli bir nokta, yalnızca boğaz enfeksiyonunun bu tabloya yol açmasıdır; deri enfeksiyonları sonrası görülmez. Buna karşılık poststreptokokkal glomerülonefrit her iki enfeksiyon sonrası gelişebilir. Bu ayrım tanısal açıdan değerlidir.
Tanı, majör ve minör ölçütlere dayanır. Majör ölçütler kardit, poliartrit, Sydenham koresi, eritema marginatum ve deri altı nodüllerdir. Minör ölçütler ateş, eklem ağrısı, iltihap belirteçlerinde yükselme ve PR uzamasıdır. Tanı için önceki streptokok enfeksiyonunun kanıtı da aranır.
Eklem tutulumu gezici niteliktedir; büyük eklemleri sırayla tutar ve kalıcı hasar bırakmaz. Salisilatlara hızlı yanıt tipiktir.
Kardit, hastalığın uzun dönemli sonuçlarını belirleyen tek bulgudur. Kalbin tüm katmanlarını tutabilir; ancak asıl önemi kapak hasarıdır. Mitral kapak en sık etkilenir.
Kronik romatizmal kalp hastalığı, yinelenen ataklarla ilerler ve mitral darlığa yol açar. Bu hastalık, birçok bölgede kapak hastalıklarının başlıca nedeni olmayı sürdürmektedir.
Sydenham koresi, istemsiz hareketler, kas güçsüzlüğü ve duygusal değişkenlikle seyreder; diğer bulgulardan aylar sonra ortaya çıkabilir ve tek başına tanı koydurucudur. Geç ortaya çıkması nedeniyle bağlantı kurulamayabilir.
Tedavide iltihabın baskılanması için salisilatlar ve ağır kardit varlığında kortikosteroid kullanılır. Ayrıca streptokokun eradikasyonu için penisilin uygulanır; bu, hastalığın seyrini değiştirmese de yayılımı önler.
Alanın en kritik uygulaması ikincil korunmadır. Yinelenen ataklar kapak hasarını ağırlaştırdığından, uzun süreli penisilin profilaksisi zorunludur. Süre, kardit varlığına ve ağırlığına göre belirlenir; kapak hastalığı olan hastalarda çok uzun sürebilir. Bu profilaksinin kesilmesi, geri dönüşsüz kapak hasarına yol açar.
Birincil korunma, streptokok boğaz enfeksiyonunun uygun biçimde tedavi edilmesidir. Ancak boğaz ağrılarının çoğu viraldir; ayrım gözetmeden antibiyotik verilmesi doğru değildir. Klinik skorlar ve hızlı testler, tedavi kararını yönlendirir.
Penisilin alerjisi kaydı olan hastalarda, kaydın doğrulanması özellikle önemlidir; bu ilaç profilakside en etkili seçenektir.
Eş anlamlılar
- Romatizmal ateş
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Libby P ve ark. (ed.), Braunwald's Heart Disease, 12. baskı, 2021.